Sản phụ khoa và Hỗ trợ sinh sản

3 tháng đầu thai kỳ: Những điều mẹ bầu cần biết để an thai và ăn uống khoa học

📰 Đọc bài này trong: 8 Phút

Bài báo này sẽ cung cấp cho bạn những thông tin hữu ích về 3 tháng đầu thai kỳ, những thay đổi của cơ thể mẹ và thai nhi, những triệu chứng và biến chứng có thể xảy ra, cách chăm sóc sức khỏe và an toàn cho mẹ và bé, và những lời khuyên về chế độ ăn uống khoa học để bổ sung dinh dưỡng cho cả hai.

3 tháng đầu thai kỳ: Những điều mẹ bầu cần biết để an thai và ăn uống khoa học

Giới thiệu

3 tháng đầu thai kỳ là giai đoạn quan trọng nhất trong quá trình mang thai, vì đây là thời gian mà các cơ quan và hệ thống của thai nhi được hình thành và phát triển. Đồng thời, cơ thể mẹ cũng có những thay đổi lớn để thích nghi với sự có mặt của bé. Tuy nhiên, 3 tháng đầu thai kỳ cũng là giai đoạn mà mẹ bầu phải đối mặt với nhiều khó khăn và rủi ro, như buồn nôn, mệt mỏi, chóng mặt, ra máu, sảy thai… Do đó, việc hiểu rõ những điều cần biết về 3 tháng đầu thai kỳ sẽ giúp mẹ bầu an tâm hơn và chăm sóc cho mình và bé tốt hơn.

Nội dung chính

Những thay đổi của cơ thể mẹ trong 3 tháng đầu thai kỳ

Trong 3 tháng đầu thai kỳ, cơ thể mẹ sẽ có những thay đổi sau:

  • Vòng 1: Vòng 1 của mẹ sẽ to lên và căng hơn do sự tăng sản xuất hormone estrogen và progesterone. Đây là chuẩn bị cho việc cho con bú sau khi sinh. Một số mẹ có thể cảm thấy ngứa ngáy hoặc nhạy cảm ở vùng này.
  • Bụng: Bụng của mẹ sẽ dần phình to do tử cung của mẹ giãn ra để chứa bé. Tuy nhiên, trong 3 tháng đầu thai kỳ, bụng của mẹ chưa lớn lắm và có thể không rõ rệt. Một số mẹ có thể bị táo bón hoặc khó tiêu do hormone progesterone làm chậm quá trình tiêu hóa.
  • Âm hộ: Âm hộ của mẹ sẽ có màu tím hoặc xanh do máu lưu thông nhiều hơn ở vùng này. Một số mẹ có thể có dịch âm đạo trong suốt hoặc trắng sữa. Đây là hiện tượng bình thường và không gây nguy hiểm cho bé. Tuy nhiên, nếu dịch âm đạo có màu xanh, vàng, xám hoặc có mùi hôi, bạn nên đi khám bác sĩ để kiểm tra có bị viêm nhiễm hay không.
  • Các triệu chứng khác: Bạn có thể cảm thấy buồn nôn, nôn mửa, mệt mỏi, chóng mặt, đau đầu, khó ngủ, thèm ăn hoặc ghét ăn, thay đổi tâm trạng… Đây là những triệu chứng phổ biến trong 3 tháng đầu thai kỳ do sự thay đổi hormone và cơ thể. Bạn không cần quá lo lắng về những triệu chứng này, nhưng nên tìm cách giảm bớt chúng để cảm thấy thoải mái hơn.

Những thay đổi của thai nhi trong 3 tháng đầu thai kỳ

Trong 3 tháng đầu thai kỳ, thai nhi của bạn sẽ có những thay đổi sau:

  • Tuần 1-4: Thai nhi được hình thành từ sự kết hợp của tinh trùng và trứng. Sau khi thụ tinh, phôi thai sẽ di chuyển từ ống dẫn trứng xuống tử cung và gắn vào thành tử cung. Đây là quá trình gọi là “cấy ghép” và có thể xảy ra vào khoảng ngày thứ 6-12 sau khi thụ tinh. Lúc này, thai nhi chỉ là một quả bóng nhỏ gồm khoảng 150 tế bào.
  • Tuần 5-8: Thai nhi bắt đầu phát triển các cơ quan và hệ thống cơ bản. Tim của bé sẽ bắt đầu đập vào khoảng tuần thứ 6. Não, mắt, tai, mũi, miệng, cánh tay, chân…cũng dần hình thành. Vào cuối tuần thứ 8, thai nhi đã có hình dạng giống người và được gọi là “thai nhi”.
  • Tuần 9-12: Thai nhi tiếp tục phát triển và hoàn thiện các cơ quan và hệ thống. Bạn có thể nghe được tiếng tim đập của bé qua máy siêu âm. Bé có thể cử động các ngón tay, ngón chân, miệng và mắt. Giới tính của bé cũng đã được xác định và có thể nhìn thấy qua siêu âm. Vào cuối tuần thứ 12, thai nhi đã có kích thước khoảng 6-7 cm và nặng khoảng 14-20 gam.

Những biến chứng có thể xảy ra trong 3 tháng đầu thai kỳ

3 tháng đầu thai kỳ là giai đoạn mà nguy cơ sảy thai cao nhất. Sảy thai là hiện tượng thai nhi tự phá vỡ trước tuần thứ 20 của thai kỳ. Nguyên nhân của sảy thai có thể là do di truyền, dị tật bẩm sinh, nhiễm trùng, tai biến mạch máu, rối loạn hormone, tổn thương tử cung… Một số dấu hiệu của sảy thai là ra máu âm đạo, đau bụng dưới hoặc lưng dưới, co thắt tử cung… Nếu bạn có những dấu hiệu này, bạn nên đi khám bác sĩ ngay để được chẩn đoán và điều trị kịp thời.

Ngoài sảy thai, một số biến chứng khác có thể xảy ra trong 3 tháng đầu thai kỳ là:

  • Thai ngoài tử cung: Đây là trường hợp phôi thai gắn vào ngoài tử cung, thường là ở ống dẫn trứng. Nếu không được phát hiện và điều trị sớm, thai ngoài tử cung có thể gây vỡ ống dẫn trứng và gây nguy hiểm cho tính mạng của mẹ. Một số dấu hiệu của thai ngoài tử cung là ra máu âm đạo bất thường, đau bụng một bên hoặc hai bên, chóng mặt, ngất xỉu…
  • Thai chết lưu: Đây là trường hợp thai nhi chết trong tử cung trước tuần thứ 20 của thai kỳ. Nguyên nhân của thai chết lưu có thể là do di truyền, nhiễm trùng, rối loạn máu, dị tật bẩm sinh… Một số dấu hiệu của thai chết lưu là không cảm nhận được sự chuyển động của bé, không nghe được tiếng tim đập của bé qua máy siêu âm, ra máu âm đạo hoặc dịch nhầy màu nâu…
  • Nôn quá mức: Đây là trường hợp mẹ bầu nôn quá nhiều và quá thường xuyên trong 3 tháng đầu thai kỳ, gây mất nước, suy dinh dưỡng và giảm cân. Nguyên nhân của nôn quá mức có thể là do tăng hormone human chorionic gonadotropin (hCG), căng thẳng, lo lắng, dị ứng… Nếu bạn nôn quá 3 lần trong ngày và không thể giữ được chất lỏng hoặc thức ăn trong dạ dày, bạn nên đi khám bác sĩ để được điều trị.

Cách chăm sóc sức khỏe và an toàn cho mẹ và bé trong 3 tháng đầu thai kỳ

Để chăm sóc sức khỏe và an toàn cho mẹ và bé trong 3 tháng đầu thai kỳ, bạn nên làm theo những lời khuyên sau:

  • Đi khám thai định kỳ: Bạn nên đi khám thai ít nhất một lần trong 3 tháng đầu thai kỳ để theo dõi sự phát triển của bé và phát hiện sớm các biến chứng có thể xảy ra. Bạn cũng nên xét nghiệm máu, nước tiểu, siêu âm và các xét nghiệm khác theo chỉ định của bác sĩ.
  • Ăn uống đủ chất và cân đối: Bạn nên ăn uống đủ chất và cân đối để bổ sung dinh dưỡng cho cả mình và bé. Bạn nên ăn nhiều rau xanh, trái cây, ngũ cốc, thịt, cá, trứng, sữa và các sản phẩm từ sữa. Bạn nên hạn chế ăn đồ chiên, rán, mặn, ngọt, nước ngọt, cà phê, trà… Bạn nên uống nhiều nước lọc hoặc nước ép trái cây tươi. Bạn nên ăn ít mà thường, không bỏ bữa và không ăn quá no.
  • Uống vitamin và khoáng chất bổ sung: Bạn nên uống vitamin và khoáng chất bổ sung theo chỉ định của bác sĩ để tăng cường sức đề kháng và phòng ngừa các bệnh thiếu máu, loãng xương, dị tật ống thần kinh… Bạn nên uống vitamin tổng hợp cho phụ nữ mang thai, bao gồm vitamin A, C, D, E, K, B1, B2, B6, B12, axit folic, canxi, sắt, kẽm…
  • Nghỉ ngơi và thư giãn đầy đủ: Bạn nên nghỉ ngơi và thư giãn đầy đủ để giảm căng thẳng và mệt mỏi. Bạn nên ngủ ít nhất 8 tiếng mỗi ngày và có thể ngủ trưa nếu cần. Bạn nên tìm những hoạt động giải trí như nghe nhạc, đọc sách, xem phim… để giải tỏa áp lực và tăng cường tinh thần.
  • Tập thể dục nhẹ nhàng: Bạn nên tập thể dục nhẹ nhàng để cải thiện sức khỏe và dễ dàng sinh con. Bạn có thể chọn những bài tập phù hợp với tình trạng của mình như đi bộ, yoga, bơi lội… Bạn nên tập thể dục ít nhất 30 phút mỗi ngày và tránh những bài tập quá sức hoặc có nguy cơ gây chấn thương cho mẹ và bé.
  • Tránh những yếu tố có hại: Bạn nên tránh những yếu tố có hại cho sức khỏe của mẹ và bé như thuốc lá, rượu bia, ma túy, thuốc không rõ nguồn gốc hoặc không được bác sĩ kê đơn… Bạn cũng nên tránh tiếp xúc với những người bệnh hoặc có triệu chứng sốt, ho, hắt hơi… để phòng ngừa lây nhiễm.

Những lời khuyên về chế độ ăn uống khoa học cho 3 tháng đầu thai kỳ

Chế độ ăn uống khoa học là yếu tố quan trọng để duy trì sức khỏe và phát triển cho mẹ và bé trong 3 tháng đầu thai kỳ. Dưới đây là một số lời khuyên về chế độ ăn uống khoa học cho 3 tháng đầu thai kỳ:

  • Ăn đủ protein: Protein là chất xây dựng cơ bản cho các mô và cơ quan của mẹ và bé. Mẹ bầu cần cung cấp 1g protein cho 1 kg trọng lượng cơ thể mỗi ngày. Những thực phẩm giàu protein mà mẹ nên bổ sung đó là: Thịt lợn, bò, gà, cá, trứng, sữa và các sản phẩm từ sữa. Ngoài ra, mẹ cũng có thể ăn các loại hạt, quả, rau, củ giàu protein như bơ, bí ngô, hạt dưa hấu, đậu123.
  • Ăn đủ carbohydrate: Carbohydrate là nguồn năng lượng chính cho cơ thể mẹ và bé. Mẹ bầu cần cung cấp khoảng 175g carbohydrate mỗi ngày. Những thực phẩm giàu carbohydrate mà mẹ nên ăn đó là: Ngũ cốc nguyên hạt, bánh mì, gạo, mì, khoai, sắn, bắp… Mẹ nên chọn những loại carbohydrate phức tạp có chứa nhiều chất xơ để giúp tiêu hóa tốt hơn và ngăn ngừa tăng đường máu.
  • Ăn đủ chất béo: Chất béo là chất dinh dưỡng quan trọng cho sự phát triển não bộ và thị giác của bé. Mẹ bầu cần cung cấp khoảng 30% năng lượng từ chất béo mỗi ngày. Những thực phẩm giàu chất béo tốt mà mẹ nên ăn đó là: Dầu ô liu, dầu cá, dầu hạt lanh, hạt óc chó, hạt điều, hạt hạnh nhân… Mẹ nên tránh ăn quá nhiều chất béo xấu như chất béo bão hòa hoặc chất béo trans có trong các loại thực phẩm chiên rán, bơ, phô mai…
  • Ăn đủ vitamin và khoáng chất: Vitamin và khoáng chất là những dưỡng chất thiết yếu cho sự phát triển và duy trì các chức năng của cơ thể mẹ và bé. Mẹ bầu cần bổ sung đầy đủ các loại vitamin và khoáng chất như vitamin A, C, D, E, K, B1, B2, B6, B12, axit folic, canxi, sắt, kẽm… Những thực phẩm giàu vitamin và khoáng chất mà mẹ nên ăn đó là: Rau xanh, trái cây tươi, gan, lòng đỏ trứng, cá ngừ… Ngoài ra, mẹ cũng nên uống vitamin và khoáng chất bổ sung theo chỉ định của bác sĩ.

Kết luận

3 tháng đầu thai kỳ là giai đoạn quan trọng nhất trong quá trình mang thai, vì đây là thời gian mà các cơ quan và hệ thống của thai nhi được hình thành và phát triển. Đồng thời, cơ thể mẹ cũng có những thay đổi lớn để thích nghi với sự có mặt của bé. Tuy nhiên, 3 tháng đầu thai kỳ cũng là giai đoạn mà mẹ bầu phải đối mặt với nhiều khó khăn và rủi ro, như buồn nôn, mệt mỏi, chóng mặt, ra máu, sảy thai… Do đó, việc hiểu rõ những điều cần biết về 3 tháng đầu thai kỳ sẽ giúp mẹ bầu an tâm hơn và chăm sóc cho mình và bé tốt hơn. Mẹ bầu nên đi khám thai định kỳ, ăn uống đủ chất và cân đối, uống vitamin và khoáng chất bổ sung, nghỉ ngơi và thư giãn đầy đủ, tập thể dục nhẹ nhàng và tránh những yếu tố có hại để duy trì sức khỏe và an toàn cho mẹ và bé trong 3 tháng đầu thai kỳ.

Bạn cũng có thể thích..