Sức khỏe tổng quát

Bệnh đại tràng: Nguyên nhân, triệu chứng và cách điều trị hiệu quả

📰 Đọc bài này trong: 7 Phút

Bệnh đại tràng là một bệnh lý thường gặp ở hệ tiêu hóa, ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống và sức khỏe của nhiều người. Bệnh đại tràng có thể gây ra các triệu chứng khó chịu như đau bụng, táo bón, tiêu chảy, khí hư, máu trong phân… Bệnh đại tràng có nhiều nguyên nhân khác nhau, có thể do di truyền, môi trường, dinh dưỡng, nhiễm khuẩn, viêm nhiễm, dị ứng… Bệnh đại tràng cần được chẩn đoán và điều trị kịp thời để tránh các biến chứng nguy hiểm như ung thư đại tràng, viêm ruột thừa, nhiễm trùng máu…

Bệnh đại tràng: Nguyên nhân, triệu chứng và cách điều trị hiệu quả

Giới thiệu

Đại tràng là một phần của ruột kết, nằm ở phần cuối của hệ tiêu hóa. Đại tràng có chức năng hấp thu nước và muối từ chất thải, tạo thành phân và đẩy ra ngoài qua hậu môn. Đại tràng có bốn phần chính: đại tràng lên (ascending colon), đại tràng ngang (transverse colon), đại tràng xuống (descending colon) và đại tràng cong (sigmoid colon).

Bệnh đại tràng là một thuật ngữ chung để chỉ các bệnh lý liên quan đến đại tràng. Có rất nhiều loại bệnh đại tràng khác nhau, có thể được phân loại theo các tiêu chí như nguyên nhân, triệu chứng, cơ chế sinh bệnh, mức độ nghiêm trọng… Một số loại bệnh đại tràng phổ biến là:

  • Viêm loét dạ dày ruột (inflammatory bowel disease – IBD): là một nhóm các bệnh viêm mãn tính ở ruột kết và/hoặc ruột non. Có hai loại IBD chính là viêm ruột kết (ulcerative colitis) và viêm ruột thừa (Crohn’s disease). IBD có thể gây ra các triệu chứng như đi ngoài ra máu, tiêu chảy kéo dài, sưng viêm khớp, da niêm mạc… Nguyên nhân của IBD chưa được rõ ràng, có thể do di truyền, miễn dịch hoặc các yếu tố môi trường.
  • Hội chứng ruột kích thích (irritable bowel syndrome – IBS): là một rối loạn chức năng ở ruột kết, không gây ra tổn thương cấu trúc hay viêm nhiễm. IBS có thể gây ra các triệu chứng như đau bụng, táo bón hoặc tiêu chảy xen kẽ, khí hư… Nguyên nhân của IBS cũng chưa được rõ ràng, có thể do stress, dinh dưỡng hoặc dị ứng.
  • Polyp đại tràng (colon polyps): là những u nhú lớn lên từ niêm mạc đại tràng. Polyp đại tràng có thể không gây ra triệu chứng gì hoặc có thể gây ra máu trong phân, táo bón, tiêu chảy… Một số loại polyp đại tràng có thể biến chất thành ung thư đại tràng nếu không được phát hiện và loại bỏ kịp thời. Nguyên nhân của polyp đại tràng có thể do di truyền, tuổi tác, dinh dưỡng hoặc viêm nhiễm.
  • Ung thư đại tràng (colon cancer): là một loại ung thư phát triển từ các tế bào bất thường ở đại tràng. Ung thư đại tràng có thể gây ra các triệu chứng như máu trong phân, táo bón, tiêu chảy, giảm cân, mệt mỏi… Nguyên nhân của ung thư đại tràng có thể do di truyền, polyp đại tràng, IBD, dinh dưỡng hoặc hút thuốc.

Nội dung chính

Nguyên nhân của bệnh đại tràng

Bệnh đại tràng có nhiều nguyên nhân khác nhau, tùy thuộc vào loại bệnh và cơ địa của mỗi người. Một số nguyên nhân chung của bệnh đại tràng là:

  • Di truyền: Một số loại bệnh đại tràng có thể được di truyền từ cha mẹ sang con cái, như IBD, polyp đại tràng hoặc ung thư đại tràng. Những người có tiền sử gia đình mắc bệnh đại tràng có nguy cơ cao hơn so với người bình thường.
  • Môi trường: Một số yếu tố môi trường có thể ảnh hưởng đến sức khỏe của đại tràng, như stress, ô nhiễm, nhiễm khuẩn, vi sinh vật… Những yếu tố này có thể gây ra viêm nhiễm, kích ứng hoặc tổn thương niêm mạc đại tràng, làm cho bệnh đại tràng bùng phát hoặc nặng hơn.
  • Dinh dưỡng: Chế độ ăn uống cũng có vai trò quan trọng trong việc duy trì sức khỏe của đại tràng. Một số loại thực phẩm có thể gây hại cho đại tràng, như thực phẩm giàu chất béo, chất bảo quản, chất tạo màu, chất kích thích… Những loại thực phẩm này có thể làm giảm khả năng miễn dịch, làm tăng sự phát triển của các vi khuẩn gây bệnh hoặc làm cho niêm mạc đại tràng dễ bị tổn thương. Ngược lại, một số loại thực phẩm có lợi cho đại tràng, như rau xanh, hoa quả, ngũ cốc nguyên hạt… Những loại thực phẩm này cung cấp nhiều vitamin, khoáng chất, chất xơ và probiotic cho cơ thể, giúp cải thiện chức năng tiêu hóa và hỗ trợ sự cân bằng của hệ vi sinh vật trong ruột.
  • Dị ứng: Một số người có thể bị dị ứng với một số loại thực phẩm hoặc thuốc, làm cho cơ thể phản ứng quá mức và gây ra các triệu chứng như nổi mẩn, ngứa, đau bụng, tiêu chảy… Đây là những triệu chứng của viêm đại tràng dị ứng (allergic colitis), một loại bệnh đại tràng do cơ thể phản ứng quá mức với một số loại thực phẩm hoặc thuốc. Viêm đại tràng dị ứng thường gặp ở trẻ em, đặc biệt là trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ. Nguyên nhân phổ biến nhất của viêm đại tràng dị ứng là sữa bò, sữa mẹ hoặc các loại thực phẩm chứa protein sữa. Ngoài ra, một số loại thuốc như kháng sinh, thuốc chống viêm, thuốc chống co giật… cũng có thể gây ra viêm đại tràng dị ứng.

Triệu chứng của bệnh đại tràng

Bệnh đại tràng có thể gây ra nhiều triệu chứng khác nhau, tùy thuộc vào loại bệnh và mức độ nghiêm trọng. Một số triệu chứng chung của bệnh đại tràng là:

  • Đau bụng: Đây là triệu chứng thường gặp nhất của bệnh đại tràng. Đau bụng có thể xuất hiện ở bất kỳ vị trí nào của bụng, nhưng thường tập trung ở phần dưới bên trái hoặc phần dưới bên phải. Đau bụng có thể có nhiều dạng khác nhau, như đau nhói, đau buốt, đau kéo dài, đau cơn… Đau bụng có thể do các nguyên nhân như kích ứng niêm mạc đại tràng, co thắt ruột, tắc nghẽn ruột, viêm nhiễm ruột…
  • Táo bón: Táo bón là tình trạng đi ngoài ít hơn ba lần trong một tuần, phân khô cứng và khó ra. Táo bón có thể do các nguyên nhân như thiếu chất xơ trong chế độ ăn uống, uống ít nước, ít vận động, stress, sử dụng một số loại thuốc… Táo bón có thể gây ra các biến chứng như nứt kẽ hậu môn, trĩ, polyp đại tràng hoặc ung thư đại tràng.
  • Tiêu chảy: Tiêu chảy là tình trạng đi ngoài nhiều hơn ba lần trong một ngày, phân lỏng hoặc nước. Tiêu chảy có thể do các nguyên nhân như nhiễm khuẩn, viêm nhiễm, dị ứng, sử dụng một số loại thuốc… Tiêu chảy có thể gây ra các biến chứng như mất nước, suy dinh dưỡng, rối loạn điện giải…
  • Khí hư: Khí hư là tình trạng thoát ra khí từ hậu môn. Khí hư có thể do các nguyên nhân như nuốt không khí khi ăn uống, tiêu hóa kém, sử dụng một số loại thực phẩm gây khí như đậu, khoai tây, bắp… Khí hư có thể gây ra các triệu chứng khó chịu như căng bụng, ợ hơi, đầy hơi…
  • Máu trong phân: Máu trong phân là tình trạng có máu kèm theo phân khi đi ngoài. Máu trong phân có thể do các nguyên nhân như viêm loét đại tràng, polyp đại tràng, ung thư đại tràng, nứt kẽ hậu môn, trĩ… Máu trong phân có thể gây ra các biến chứng như thiếu máu, suy tim, suy thận…

Cách điều trị bệnh đại tràng

Bệnh đại tràng cần được chẩn đoán và điều trị kịp thời để tránh các biến chứng nguy hiểm. Cách điều trị bệnh đại tràng phụ thuộc vào loại bệnh, mức độ nghiêm trọng và tình trạng sức khỏe của mỗi người. Một số cách điều trị bệnh đại tràng phổ biến là:

  • Điều trị bằng thuốc: Đây là cách điều trị chủ yếu cho các loại bệnh đại tràng không quá nặng hoặc không cần phẫu thuật. Các loại thuốc được sử dụng để điều trị bệnh đại tràng có thể là thuốc giảm đau, thuốc chống viêm, thuốc kháng sinh, thuốc ức chế miễn dịch, thuốc cải thiện chức năng ruột… Các loại thuốc này có thể được uống qua miệng, tiêm qua tĩnh mạch hoặc bơm qua hậu môn. Điều trị bằng thuốc có thể giúp làm giảm các triệu chứng, kiểm soát viêm nhiễm, ngăn ngừa biến chứng hoặc hỗ trợ cho phẫu thuật.
  • Điều trị bằng phẫu thuật: Đây là cách điều trị dành cho các loại bệnh đại tràng nặng hoặc không hiệu quả với thuốc. Các loại phẫu thuật để điều trị bệnh đại tràng có thể là cắt bỏ một phần hoặc toàn bộ đại tràng (colectomy), cắt bỏ một phần hoặc toàn bộ ruột kết (proctectomy), cắt bỏ các polyp đại tràng (polypectomy), tạo ra một lỗ nhỏ ở bụng để thoát ra phân (colostomy) hoặc tạo ra một túi nhân tạo từ ruột non để lưu giữ và thoát ra phân (ileostomy). Điều trị bằng phẫu thuật có thể giúp loại bỏ nguyên nhân gây bệnh, ngăn ngừa ung thư hoặc cải thiện chất lượng cuộc sống.
  • Điều trị bằng chế độ ăn uống và sinh hoạt: Đây là cách điều trị hỗ trợ cho các cách điều trị khác. Chế độ ăn uống và sinh hoạt có thể ảnh hưởng đến sức khỏe của đại tràng. Một số lời khuyên về chế độ ăn uống và sinh hoạt để điều trị bệnh đại tràng là:
    • Ăn uống cân bằng, hợp lý, giàu chất xơ và probiotic, ít chất béo và chất kích thích.
    • Uống nhiều nước, ít rượu và nước ngọt.
    • Tập thể dục thường xuyên, ít nhất 30 phút mỗi ngày.
    • Tránh ăn những thực phẩm gây kích ứng, dị ứng hoặc khó tiêu, như sữa bò, trứng, hải sản, thịt đỏ, gia vị cay nóng, rau quả chua…
    • Ăn nhỏ miệng, nhai kỹ, không nói chuyện khi ăn.
    • Ăn đúng giờ, không bỏ bữa hoặc ăn quá no.
    • Hạn chế stress, tìm cách thư giãn và giải tỏa tâm lý.
    • Khám sức khỏe định kỳ, đặc biệt là những người có nguy cơ cao mắc bệnh đại tràng.

Kết luận

Bệnh đại tràng là một bệnh lý thường gặp ở hệ tiêu hóa, có nhiều nguyên nhân và triệu chứng khác nhau. Bệnh đại tràng cần được chẩn đoán và điều trị kịp thời để tránh các biến chứng nguy hiểm. Cách điều trị bệnh đại tràng phụ thuộc vào loại bệnh và tình trạng sức khỏe của mỗi người. Ngoài ra, chế độ ăn uống và sinh hoạt cũng có vai trò quan trọng trong việc duy trì sức khỏe của đại tràng. Bạn nên tìm hiểu thêm về bệnh đại tràng để có thể phòng ngừa và điều trị hiệu quả.

Bạn cũng có thể thích..