Sức khỏe tổng quát

Bệnh kiết lỵ: Nguyên nhân, triệu chứng, cách phòng ngừa và điều trị hiệu quả

📰 Đọc bài này trong: 6 Phút

Bệnh kiết lỵ là một bệnh nhiễm trùng đường ruột do vi khuẩn Shigella gây ra. Bệnh có thể lây lan qua đường ăn uống, tiếp xúc với phân người bị bệnh, hoặc qua đường tình dục. Bệnh kiết lỵ có thể gây ra các biến chứng như suy kiệt, thiếu máu, viêm khớp, hoặc hội chứng hemolytic uremic (HUS) – một tình trạng nguy hiểm khiến máu không đông được và thận bị tổn thương. Bài báo này sẽ cung cấp cho bạn những thông tin cần thiết về nguyên nhân, triệu chứng, cách phòng ngừa và điều trị hiệu quả cho bệnh kiết lỵ.

Bệnh kiết lỵ: Nguyên nhân, triệu chứng, cách phòng ngừa và điều trị hiệu quả

Nguyên nhân

Bệnh kiết lỵ được gây ra bởi vi khuẩn Shigella, một loại vi khuẩn gram âm có hình que, sống trong ruột của người và động vật. Có bốn loại Shigella chính gây bệnh ở người là Shigella dysenteriae, Shigella flexneri, Shigella boydii và Shigella sonnei. Mỗi loại có khả năng gây ra các triệu chứng khác nhau và có độ nhạy cảm với các loại thuốc kháng sinh khác nhau.

Bệnh kiết lỵ có thể lây lan qua các cách sau:

  • Qua đường ăn uống: Vi khuẩn Shigella có thể sống trong thực phẩm hoặc nước bị ô nhiễm bởi phân của người bị bệnh. Khi bạn ăn hoặc uống những thứ này, bạn có thể nhiễm bệnh. Những thực phẩm có nguy cơ cao bị nhiễm bao gồm các loại rau sống, trái cây chưa rửa sạch, thịt sống hoặc chưa chín, sữa hoặc sản phẩm từ sữa không được tiệt trùng.
  • Qua tiếp xúc với phân: Vi khuẩn Shigella có thể lây lan từ người này sang người khác qua tiếp xúc trực tiếp hoặc gián tiếp với phân. Ví dụ, khi bạn chạm vào tay của người bị bệnh hoặc các vật dụng mà họ đã sử dụng như khăn tay, quần áo, giường, toilet… và sau đó chạm vào miệng của bạn. Hoặc khi bạn chăm sóc cho người bị bệnh mà không rửa tay kỹ trước khi ăn uống hoặc làm việc khác.
  • Qua đường tình dục: Vi khuẩn Shigella có thể lây lan qua đường tình dục khi bạn có quan hệ tình dục với người bị bệnh hoặc đã từng mắc bệnh trong vòng một tháng. Đặc biệt là khi bạn có quan hệ tình dục qua đường hậu môn hoặc liếm hậu môn của đối tác.

Triệu chứng

Triệu chứng của bệnh kiết lỵ thường xuất hiện từ 1 đến 7 ngày sau khi tiếp xúc với vi khuẩn Shigella. Các triệu chứng thường gặp bao gồm:

  • Tiêu chảy: Đây là triệu chứng chính của bệnh kiết lỵ. Bạn có thể bị tiêu chảy nặng, có máu hoặc nhầy trong phân, và phải đi ngoài nhiều lần trong ngày.
  • Đau bụng: Bạn có thể cảm thấy đau bụng dữ dội, co thắt, hoặc cơn đau kéo dài.
  • Sốt: Bạn có thể bị sốt cao, lên đến 40 độ C hoặc hơn.
  • Buồn nôn và nôn: Bạn có thể bị buồn nôn và nôn mửa, làm mất nước và điện giải trong cơ thể.
  • Chán ăn và mệt mỏi: Bạn có thể không muốn ăn hoặc uống gì, và cảm thấy mệt mỏi, yếu ớt.

Các triệu chứng khác có thể bao gồm đau đầu, đau khớp, đau lưng, hoặc phát ban. Trẻ em có thể bị kích ứng, quấy khóc, hoặc co giật.

Cách phòng ngừa

Để phòng ngừa bệnh kiết lỵ, bạn nên làm theo các biện pháp sau:

  • Rửa tay thường xuyên: Bạn nên rửa tay kỹ với xà phòng và nước sạch trước khi ăn uống, sau khi đi vệ sinh, sau khi chăm sóc người bệnh, sau khi tiếp xúc với động vật, hoặc khi tay của bạn bẩn. Rửa tay giúp loại bỏ vi khuẩn và ngăn chặn sự lây lan của bệnh.
  • Ăn uống an toàn: Bạn nên ăn các loại thực phẩm được chế biến kỹ, nấu chín, và ăn nóng. Tránh ăn các loại rau sống, trái cây chưa rửa sạch, thịt sống hoặc chưa chín, sữa hoặc sản phẩm từ sữa không được tiệt trùng. Uống nước sạch hoặc đã được sôi trước khi uống. Tránh uống nước đá hoặc các loại nước có nguồn gốc không rõ.
  • Tiêu hủy phân an toàn: Bạn nên tiêu hủy phân của người bệnh một cách an toàn, không để phân tiếp xúc với người khác hoặc với nguồn nước. Sử dụng toilet hoặc bô sạch sẽ và đậy kín sau khi sử dụng. Rửa toilet và các vật dụng liên quan bằng nước javen hoặc dung dịch clo.
  • Hạn chế tiếp xúc với người bệnh: Bạn nên hạn chế tiếp xúc với người bị bệnh kiết lỵ hoặc đã từng mắc bệnh trong vòng một tháng. Nếu bạn phải tiếp xúc, bạn nên đeo khẩu trang, găng tay, và áo choàng bảo hộ. Sau khi tiếp xúc, bạn nên rửa tay kỹ bằng xà phòng hoặc các dung dịch khử khuẩn.
  • Bạn nên tránh quan hệ tình dục với người bị bệnh kiết lỵ hoặc đã từng mắc bệnh trong vòng một tháng. Nếu bạn có quan hệ tình dục, bạn nên sử dụng bao cao su và rửa sạch các bộ phận sinh dục trước và sau quan hệ. Bạn cũng nên tránh liếm hậu môn của đối tác.
  • Tiêm chủng: Hiện nay, chưa có vắc xin phòng ngừa bệnh kiết lỵ cho người. Tuy nhiên, có một số nghiên cứu đang được tiến hành để phát triển vắc xin này. Bạn nên theo dõi các thông tin mới nhất về vắc xin và tiêm chủng khi có thể.

Điều trị

Bệnh kiết lỵ thường tự khỏi sau một tuần nếu bạn uống đủ nước và điện giải để bù đắp cho lượng mất do tiêu chảy. Tuy nhiên, trong một số trường hợp, bạn cần phải đi khám bác sĩ và điều trị bằng thuốc kháng sinh. Bạn nên đi khám bác sĩ khi:

  • Bạn có triệu chứng kéo dài hơn một tuần hoặc trở nặng hơn.
  • Bạn có tiêu chảy có máu hoặc nhầy nhiều.
  • Bạn có sốt cao, lên đến 40 độ C hoặc hơn.
  • Bạn có dấu hiệu của các biến chứng như suy kiệt, thiếu máu, viêm khớp, hoặc HUS.
  • Bạn là người già, trẻ em, phụ nữ mang thai, hoặc người có hệ miễn dịch yếu.

Bác sĩ sẽ xét nghiệm phân của bạn để xác định loại vi khuẩn Shigella gây bệnh và độ nhạy cảm với các loại thuốc kháng sinh. Sau đó, bác sĩ sẽ kê đơn cho bạn một loại thuốc kháng sinh phù hợp, thường là azithromycin, ciprofloxacin, hoặc ceftriaxone. Bạn nên uống thuốc kháng sinh theo chỉ dẫn của bác sĩ và không ngừng uống trước khi hết liều. Nếu bạn ngừng uống sớm, vi khuẩn Shigella có thể trở nên kháng thuốc và gây ra các ca bệnh khó điều trị hơn.

Ngoài ra, bạn cũng nên làm theo các biện pháp sau để giảm các triệu chứng và hỗ trợ quá trình điều trị:

  • Uống đủ nước và điện giải: Bạn nên uống ít nhất 8 ly nước mỗi ngày để bù đắp cho lượng mất do tiêu chảy. Bạn cũng nên uống các loại nước có chứa điện giải như nước dừa, nước cam, hoặc các loại nước oral rehydration solution (ORS) có bán ở các hiệu thuốc. Điện giải giúp duy trì cân bằng acid-base và hoạt động của các tế bào trong cơ thể.
  • Ăn uống nhẹ nhàng: Bạn nên ăn các loại thực phẩm dễ tiêu hóa như cháo, bánh mì, khoai tây, chuối, hoặc táo. Tránh ăn các loại thực phẩm gây kích thích đường ruột như rau xanh, đậu, cà chua, sữa, hoặc các loại thức ăn cay, mặn, hay chiên xào. Ăn uống nhẹ nhàng giúp giảm đau bụng và tiêu chảy.
  • Nghỉ ngơi: Bạn nên nghỉ ngơi đủ để cơ thể có thể phục hồi sức khỏe. Tránh làm việc nặng nhọc hoặc vận động quá sức khi bị bệnh. Nghỉ ngơi giúp tăng cường hệ miễn dịch và chống lại vi khuẩn Shigella.

Bệnh kiết lỵ là một bệnh nhiễm trùng đường ruột nguy hiểm và có thể gây ra các biến chứng nghiêm trọng. Bạn nên phòng ngừa bệnh bằng cách rửa tay thường xuyên, ăn uống an toàn, tiêu hủy phân an toàn, hạn chế tiếp xúc với người bệnh, và tiêm chủng khi có thể. Nếu bạn bị bệnh, bạn nên đi khám bác sĩ và điều trị bằng thuốc kháng sinh. Bạn cũng nên uống đủ nước và điện giải, ăn uống nhẹ nhàng, và nghỉ ngơi để giảm các triệu chứng và hỗ trợ quá trình điều trị.

Bạn cũng có thể thích..