Sức khỏe tổng quát

Bệnh tuyến giáp là gì? Cách phòng ngừa và điều trị hiệu quả

📰 Đọc bài này trong: 5 Phút

Bệnh tuyến giáp là một nhóm các bệnh lý liên quan đến hoạt động của tuyến giáp, một cơ quan nằm ở phía trước cổ, có chức năng sản xuất và tiết các hormon giáp. Các hormon giáp có vai trò quan trọng trong việc điều hòa nhiều chức năng sinh lý của cơ thể, như trao đổi chất, nhịp tim, huyết áp, nhiệt độ cơ thể, tăng trưởng và phát triển. Khi tuyến giáp hoạt động bất thường, có thể gây ra các biến đổi về lượng hormon giáp trong máu, dẫn đến các triệu chứng khác nhau.

Có nhiều loại bệnh tuyến giáp khác nhau, nhưng có thể chia thành hai nhóm chính là bệnh tuyến giáp cường (hyperthyroidism) và bệnh tuyến giáp suy (hypothyroidism). Bệnh tuyến giáp cường là khi tuyến giáp tiết quá nhiều hormon giáp, gây ra các triệu chứng như: tim đập nhanh, run tay, mồ hôi trộm, giảm cân, mệt mỏi, kích thích, lo âu, rối loạn giấc ngủ, mắt sưng to. Bệnh tuyến giáp suy là khi tuyến giáp tiết ít hormon giáp hơn bình thường, gây ra các triệu chứng như: chậm nhịp tim, tăng cân, khó chịu lạnh, da khô, tóc rụng, mất trí nhớ, trầm cảm.

Ngoài ra, còn có một số bệnh lý khác của tuyến giáp như: u nang tuyến giáp (goiter), viêm tuyến giáp (thyroiditis), u ác tính tuyến giáp (thyroid cancer). Các bệnh này có thể ảnh hưởng đến kích thước và hình dạng của tuyến giáp, gây ra các triệu chứng như: khó nuốt, khó thở, ho khan, đau cổ.

Bệnh tuyến giáp là gì? Cách phòng ngừa và điều trị hiệu quả

Nguyên nhân và yếu tố nguy cơ

Nguyên nhân của các bệnh tuyến giáp có thể do nhiều yếu tố khác nhau gây ra. Một số nguyên nhân phổ biến là:

  • Thiếu hoặc dư iốt trong chế độ ăn uống. Iốt là một nguyên tố vi lượng cần thiết cho việc sản xuất hormon giáp. Khi thiếu iốt, tuyến giáp phải làm việc nhiều hơn để bù đắp sự thiếu hụt này, dẫn đến sự phì đại của tuyến giáp (goiter). Khi dư iốt, có thể kích thích quá mức hoạt động của tuyến giáp (hyperthyroidism).
  • Di truyền. Một số bệnh tuyến giáp có thể được thừa hưởng từ cha mẹ, như bệnh Basedow (Graves’ disease), một dạng bệnh tuyến giáp cường do hệ miễn dịch tấn công tuyến giáp. Hoặc bệnh Hashimoto (Hashimoto’s thyroiditis), một dạng bệnh tuyến giáp suy do hệ miễn dịch phá hủy tế bào tuyến giáp.
  • Nhiễm trùng. Một số vi khuẩn hoặc virus có thể gây viêm tuyến giáp, làm ảnh hưởng đến chức năng của tuyến giáp. Ví dụ như viêm tuyến giáp cấp tính (acute thyroiditis) do nhiễm khuẩn, hoặc viêm tuyến giáp sau sinh (postpartum thyroiditis) do nhiễm virus.
  • Thuốc. Một số loại thuốc có thể ảnh hưởng đến hoạt động của tuyến giáp, như thuốc chống đông máu (warfarin), thuốc chống loạn thần (lithium), thuốc chống ung thư (interferon), thuốc chống nhau thai (amiodarone).
  • Tia xạ. Tiếp xúc với tia xạ có thể gây tổn thương cho tuyến giáp, làm giảm khả năng sản xuất hormon giáp. Điều này có thể xảy ra khi điều trị ung thư bằng phương pháp xạ trị, hoặc khi tiếp xúc với các nguồn phóng xạ.

Một số yếu tố nguy cơ có thể làm tăng khả năng mắc các bệnh tuyến giáp, như:

  • Giới tính. Phụ nữ có nguy cơ cao hơn nam giới khoảng 5-8 lần mắc các bệnh tuyến giáp, đặc biệt là trong giai đoạn mang thai, sau sinh, hoặc tiền mãn kinh.
  • Tuổi. Người già có nguy cơ cao hơn người trẻ mắc các bệnh tuyến giáp, do sự suy giảm của chức năng nội tiết.
  • Tiền sử gia đình. Người có cha mẹ hoặc anh chị em ruột mắc các bệnh tuyến giáp có nguy cơ cao hơn mắc các bệnh này.
  • Hệ miễn dịch yếu. Người có hệ miễn dịch yếu do bị các bệnh tự miễn như tiểu đường, lupus, viêm khớp dạng thấp, hoặc do sử dụng các loại thuốc ức chế miễn dịch, có nguy cơ cao hơn mắc các bệnh tuyến giáp do hệ miễn dịch.
  • Môi trường sống. Người sống ở những nơi thiếu iốt trong nước và thực phẩm, hoặc tiếp xúc với các chất gây ô nhiễm như clo, florua, perchlorate, có nguy cơ cao hơn mắc các bệnh tuyến giáp.

Cách phòng ngừa và điều trị

Để phòng ngừa và điều trị các bệnh tuyến giáp, bạn cần làm theo các bước sau:

  • Khám sức khỏe định kỳ. Bạn nên khám sức khỏe định kỳ ít nhất một lần mỗi năm, để phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường của tuyến giáp. Bạn có thể tự kiểm tra tuyến giáp bằng cách đặt ngón tay trỏ, giữa và áp út ở phía dưới quai xương, rồi nuốt nước. Nếu bạn cảm nhận được sự di chuyển hoặc sự phì đại của tuyến giáp, bạn nên đi khám bác sĩ.
  • Ăn uống cân bằng và hợp lý. Bạn nên ăn đủ các loại thực phẩm giàu iốt, như hải sản, rong biển, muối bổ sung iốt, để đảm bảo cung cấp đủ iốt cho tuyến giáp. Tuy nhiên, bạn cũng không nên ăn quá nhiều iốt, vì có thể gây ra các vấn đề về tuyến giáp. Bạn cũng nên hạn chế ăn các loại thực phẩm có chứa goitrogen, là những chất có thể làm giảm khả năng hấp thu iốt của tuyến giáp, như cải xanh, cải xoăn, đậu nành, khoai lang, bắp.
  • Uống thuốc theo chỉ định của bác sĩ. Nếu bạn đã được chẩn đoán mắc các bệnh tuyến giáp, bạn nên uống thuốc theo chỉ định của bác sĩ để điều chỉnh lượng hormon giáp trong máu. Bạn không nên tự ý ngừng uống hoặc thay đổi liều lượng thuốc mà không có sự cho phép của bác sĩ, vì có thể gây ra các biến chứng nguy hiểm. Bạn cũng nên theo dõi tình trạng sức khỏe và làm các xét nghiệm máu định kỳ để kiểm tra hiệu quả của thuốc.
  • Áp dụng các biện pháp điều trị khác khi cần thiết. Trong một số trường hợp, khi thuốc không đủ hiệu quả hoặc gây ra các tác dụng phụ không mong muốn, bạn có thể cần phải áp dụng các biện pháp điều trị khác như: tiêm iốt phóng xạ (radioactive iodine), để làm suy yếu hoặc tiêu diệt một phần hoặc toàn bộ tuyến giáp; phẫu thuật cắt bỏ một phần hoặc toàn bộ tuyến giáp (thyroidectomy), khi tuyến giáp quá to gây khó thở hoặc nuốt, hoặc khi có u ác tính; xạ trị hoặc hóa trị, khi có u ác tính lan rộng sang các mô xung quanh.
  • Chăm sóc sức khỏe tổng thể. Bạn nên duy trì một lối sống lành mạnh, như: ngủ đủ giấc, tập thể dục thường xuyên, hạn chế stress, tránh hút thuốc lá và uống rượu bia, để cải thiện chất lượng cuộc sống và tăng cường sức đề kháng. Bạn cũng nên tham gia các nhóm hỗ trợ hoặc tìm kiếm sự giúp đỡ của gia đình và bạn bè, để có được sự động viên và an ủi khi gặp khó khăn trong quá trình điều trị.

Kết luận

Bệnh tuyến giáp là một nhóm các bệnh lý liên quan đến hoạt động của tuyến giáp, một cơ quan quan trọng trong việc điều hòa nhiều chức năng sinh lý của cơ thể. Các bệnh tuyến giáp có thể gây ra nhiều triệu chứng khó chịu và ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống của người bệnh. Nguyên nhân của các bệnh tuyến giáp có thể do nhiều yếu tố khác nhau gây ra, như thiếu hoặc dư iốt, di truyền, nhiễm trùng, thuốc, tia xạ. Một số yếu tố nguy cơ có thể làm tăng khả năng mắc các bệnh tuyến giáp, như giới tính, tuổi, tiền sử gia đình, hệ miễn dịch yếu, môi trường sống. Để phòng ngừa và điều trị các bệnh tuyến giáp, bạn cần khám sức khỏe định kỳ, ăn uống cân bằng và hợp lý, uống thuốc theo chỉ định của bác sĩ, áp dụng các biện pháp điều trị khác khi cần thiết, và chăm sóc sức khỏe tổng thể.

Bạn cũng có thể thích..