Sức khỏe tổng quát

Biến chứng tiểu đường: Nguyên nhân, triệu chứng và cách phòng ngừa hiệu quả

📰 Đọc bài này trong: 6 Phút

Tiểu đường là một căn bệnh mạn tính, không thể chữa khỏi hoàn toàn, nhưng có thể kiểm soát được. Tuy nhiên, nếu không được điều trị và chăm sóc kịp thời, tiểu đường có thể gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm, ảnh hưởng đến sức khỏe và chất lượng cuộc sống của người bệnh. Bài viết này sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn về các biến chứng tiểu đường, nguyên nhân, triệu chứng và cách phòng ngừa hiệu quả.

Biến chứng tiểu đường: Nguyên nhân, triệu chứng và cách phòng ngừa hiệu quả

Giới thiệu

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), tiểu đường là một tình trạng mà cơ thể không thể sản xuất hoặc sử dụng insulin hiệu quả. Insulin là một loại hormone do tuyến tụy tiết ra, có tác dụng giúp đưa glucose từ máu vào các tế bào để cung cấp năng lượng. Khi thiếu insulin hoặc insulin không hoạt động tốt, glucose sẽ tích tụ trong máu, gây ra các biến đổi về mạch máu, dẫn đến các biến chứng tiểu đường.

Có hai loại tiểu đường phổ biến là tiểu đường loại 1 và tiểu đường loại 2. Tiểu đường loại 1 là khi cơ thể không sản xuất được insulin hoặc sản xuất rất ít. Tiểu đường loại 2 là khi cơ thể không sử dụng insulin hiệu quả hoặc sản xuất không đủ insulin. Ngoài ra, còn có một loại tiểu đường khác là tiểu đường thai kỳ, là khi phụ nữ mang thai bị tăng glucose máu do sự thay đổi về hormone.

Theo thống kê của WHO, năm 2019 có khoảng 463 triệu người trên thế giới mắc tiểu đường, trong đó khoảng 90% là tiểu đường loại 2. Tại Việt Nam, theo số liệu của Bộ Y tế năm 2017, có khoảng 5 triệu người mắc tiểu đường và khoảng 70% trong số này không được chẩn đoán hoặc điều trị. Tiểu đường là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây tử vong và tàn phế trên thế giới.

Nội dung chính

Các biến chứng tiểu đường

Tiểu đường có thể gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm cho cơ thể, bao gồm:

  • Biến chứng tim mạch: Tiểu đường làm tăng nguy cơ bị huyết áp cao, xơ vữa động mạch, nhồi máu cơ tim và đột quỵ. Các biến chứng này có thể gây tử vong hoặc suy tim nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời.
  • Biến chứng thận: Tiểu đường làm hư hại các mạch máu nhỏ trong thận, gây ra suy thận hoặc thận hư. Suy thận là khi thận không thể lọc được các chất thải và dư thừa nước trong máu. Thận hư là khi thận không hoạt động được nữa. Các biến chứng này có thể yêu cầu người bệnh phải thực hiện chạy thận hoặc ghép thận để duy trì sự sống.
  • Biến chứng mắt: Tiểu đường làm hư hại các mạch máu nhỏ trong mắt, gây ra các bệnh như đục thủy tinh thể, tăng nhãn áp, hoặc thoái hóa võng mạc. Các bệnh này có thể gây mù lòa hoặc mù một bên nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời.
  • Biến chứng thần kinh: Tiểu đường làm hư hại các dây thần kinh, gây ra các triệu chứng như tê bì, đau nhức, hay mất cảm giác ở các vùng như chân, tay, hay mặt. Các biến chứng này có thể gây khó khăn trong việc vận động, cảm nhận, hay điều hòa nhiệt độ cơ thể.
  • Biến chứng da: Tiểu đường làm giảm khả năng miễn dịch của cơ thể, dễ bị nhiễm trùng da hoặc các bệnh da khác như nấm, viêm da, hay vảy nến. Các biến chứng này có thể gây ngứa, đỏ, sưng, hay loét da nếu không được điều trị kịp thời.
  • Biến chứng xương khớp: Tiểu đường làm giảm khả năng sản xuất collagen của cơ thể, dẫn đến các bệnh xương khớp như thoái hóa khớp, viêm khớp, hay gút. Các biến chứng này có thể gây đau nhức, sưng tấy, hay cứng khớp nếu không được điều trị kịp thời.

Nguyên nhân gây ra các biến chứng tiểu đường

Các biến chứng tiểu đường có thể xảy ra do nhiều nguyên nhân khác nhau, nhưng chủ yếu là do hai yếu tố sau:

  • Glucose máu cao: Khi glucose máu cao quá lâu và không được kiểm soát tốt, nó sẽ gây ra các biến đổi về mạch máu và làm hư hại các cơ quan trong cơ thể. Glucose máu cao có thể do không tuân theo chỉ định của bác sĩ về thuốc, ăn uống, hoặc vận động; hoặc do bị stress, nhiễm trùng, hoặc bệnh lý khác.
  • HbA1c cao: HbA1c là chỉ số phản ánh mức glucose máu trung bình trong vòng 3 tháng qua. HbA1c cao cho biết cơ thể không kiểm soát được glucose máu tốt trong thời gian dài. HbA1c cao có thể do không tuân theo kế hoạch điều trị tiểu đường lâu dài; hoặc do di truyền, tuổi tác, hoặc bệnh lý khác.

Triệu chứng của các biến chứng tiểu đường

Các biến chứng tiểu đường có thể có những triệu chứng khác nhau tùy thuộc vào các cơ quan khác nhau. Một số triệu chứng thường gặp của các biến chứng tiểu đường là:

  • Triệu chứng tim mạch: Đau ngực, khó thở, mệt mỏi, hoa mắt, chóng mặt, hay bất thường về nhịp tim.
  • Triệu chứng thận: Sưng mặt, tay, chân, hay bụng; giảm tiểu; máu trong nước tiểu; đau lưng; hay tăng huyết áp.
  • Triệu chứng mắt: Mờ mắt, đục thủy tinh thể, đau mắt, đỏ mắt, hay mất thị lực.
  • Triệu chứng thần kinh: Tê bì, đau nhức, hay mất cảm giác ở các vùng như chân, tay, hay mặt; khó cảm nhận nhiệt độ; hay bị loạn thần kinh tự phát.
  • Triệu chứng da: Ngứa, đỏ, sưng, hay loét da; nhiễm trùng da; hay các vết thâm nám trên da.
  • Triệu chứng xương khớp: Đau nhức, sưng tấy, hay cứng khớp ở các khớp như vai, cổ tay, háng, đầu gối, hay ngón tay.

Nếu bạn có bất kỳ triệu chứng nào trên, bạn nên đi khám bác sĩ để được chẩn đoán và điều trị sớm. Việc phát hiện và điều trị các biến chứng tiểu đường sớm sẽ giúp bạn giảm thiểu các hậu quả nghiêm trọng cho sức khỏe và cuộc sống.

Cách phòng ngừa các biến chứng tiểu đường

Cách tốt nhất để phòng ngừa các biến chứng tiểu đường là kiểm soát glucose máu và HbA1c ở mức bình thường hoặc gần bình thường. Bạn có thể làm được điều này bằng cách tuân theo các lời khuyên sau:

  • Tuân theo chỉ định của bác sĩ về thuốc: Bạn nên uống thuốc theo đúng liều lượng và thời gian do bác sĩ kê đơn. Bạn không nên tự ý ngừng uống hoặc thay đổi thuốc mà không có sự cho phép của bác sĩ. Bạn cũng nên theo dõi tác dụng phụ của thuốc và báo cho bác sĩ biết nếu có vấn đề gì xảy ra.
  • Tuân theo kế hoạch ăn uống lành mạnh: Bạn nên ăn uống cân bằng và đa dạng, hạn chế các thực phẩm giàu calo, đường, muối, và chất béo. Bạn nên ăn nhiều rau xanh, trái cây tươi, ngũ cốc nguyên hạt, và thực phẩm giàu protein. Bạn nên ăn ít các thực phẩm chiên rán, xốt sốt, bánh kẹo, và đồ uống có ga. Bạn nên ăn đúng giờ và không bỏ bữa.
  • Tuân theo kế hoạch vận động hợp lý: Bạn nên tập thể dục ít nhất 30 phút mỗi ngày và ít nhất 5 ngày mỗi tuần. Bạn nên chọn các hoạt động phù hợp với sức khỏe và sở thích của mình, như đi bộ, chạy bộ, đạp xe, bơi lội, hoặc thể dục nhịp điệu. Bạn nên tránh ngồi lâu một chỗ và nâng cao cường độ vận động dần dần.
  • Kiểm tra glucose máu và HbA1c thường xuyên: Bạn nên kiểm tra glucose máu hàng ngày bằng máy đo glucose máu tại nhà và ghi nhận kết quả. Bạn nên kiểm tra HbA1c ít nhất 3 tháng một lần bằng cách đi khám bác sĩ và xét nghiệm máu. Bạn nên theo dõi các chỉ số này để biết mức độ kiểm soát tiểu đường của mình và điều chỉnh kế hoạch điều trị nếu cần.
  • Thăm khám bác sĩ định kỳ: Bạn nên đi khám bác sĩ ít nhất 6 tháng một lần để được theo dõi sức khỏe và phát hiện các biến chứng tiểu đường sớm. Bạn nên làm các xét nghiệm cần thiết như huyết áp, cholesterol, chức năng thận, chức năng gan, và mắt. Bạn nên lắng nghe và thực hiện các lời khuyên của bác sĩ về cách điều trị và phòng ngừa các biến chứng tiểu đường.

Kết luận

Tiểu đường là một căn bệnh mạn tính, không thể chữa khỏi hoàn toàn, nhưng có thể kiểm soát được. Nếu không được điều trị và chăm sóc kịp thời, tiểu đường có thể gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm, ảnh hưởng đến sức khỏe và chất lượng cuộc sống của người bệnh. Để phòng ngừa các biến chứng tiểu đường, bạn nên tuân theo chỉ định của bác sĩ về thuốc, ăn uống lành mạnh, vận động hợp lý, kiểm tra glucose máu và HbA1c thường xuyên, và thăm khám bác sĩ định kỳ. Bằng cách làm như vậy, bạn sẽ giúp cơ thể của mình khỏe mạnh hơn và sống tốt hơn với tiểu đường.

Bạn cũng có thể thích..