Sức khỏe tổng quát

Chảy máu mũi: Nguyên nhân gây ra và cách xử lý hiệu quả

📰 Đọc bài này trong: 6 Phút

Chảy máu mũi là một hiện tượng khá phổ biến, đặc biệt ở trẻ em và người cao tuổi. Chảy máu mũi thường không gây nguy hiểm, nhưng có thể gây ra sự khó chịu, lo lắng, và mất máu nếu kéo dài hoặc xảy ra thường xuyên. Vậy chảy máu mũi là gì? Nguyên nhân gây ra chảy máu mũi là gì? Cách xử lý chảy máu mũi hiệu quả như thế nào? Hãy cùng tìm hiểu trong bài viết này.

Chảy máu mũi: Nguyên nhân gây ra và cách xử lý hiệu quả

Giới thiệu

Chảy máu mũi (hay còn gọi là epistaxis) là tình trạng xuất huyết từ một hoặc cả hai lỗ mũi. Chảy máu mũi có thể xảy ra ở bất kỳ độ tuổi nào, nhưng thường gặp ở trẻ em từ 2 đến 10 tuổi và người cao tuổi từ 50 đến 80 tuổi. Chảy máu mũi có thể được phân loại thành hai loại: chảy máu mũi trước (hay còn gọi là anterior epistaxis) và chảy máu mũi sau (hay còn gọi là posterior epistaxis).

  • Chảy máu mũi trước: là loại chảy máu mũi phổ biến nhất, chiếm khoảng 90% số trường hợp. Chảy máu mũi trước thường xuất phát từ vùng Kisselbach (hay còn gọi là Little’s area), nơi có nhiều mạch máu nhỏ liên kết với nhau ở phần trước của lỗ mũi . Chảy máu mũi trước thường không nghiêm trọng, có thể tự ngừng hoặc dễ dàng xử lý tại nhà.
  • Chảy máu mũi sau: là loại chảy máu mũi ít gặp hơn, chiếm khoảng 10% số trường hợp. Chảy máu mũi sau thường xuất phát từ các động mạch lớn ở phần sau của lỗ mũi . Chảy máu mũi sau thường nghiêm trọng hơn, có thể gây ra nhiều mất máu và cần được can thiệp y tế khẩn cấp.

Nguyên nhân gây ra chảy máu mũi

Có rất nhiều nguyên nhân có thể gây ra chảy máu mũi, nhưng có thể phân thành hai nhóm chính: nguyên nhân cục bộ và nguyên nhân toàn thân .

Nguyên nhân cục bộ

Nguyên nhân cục bộ là những nguyên nhân liên quan đến bản thân lỗ mũi hoặc mũi, có thể gây tổn thương, kích ứng, hoặc làm yếu các mạch máu trong mũi. Một số nguyên nhân cục bộ phổ biến gây ra chảy máu mũi là:

  • Nhiễm trùng mũi: có thể gây viêm, sưng, và loét niêm mạc mũi, làm cho các mạch máu trong mũi dễ bị tổn thương và chảy máu . Nhiễm trùng mũi có thể do vi khuẩn, virus, nấm, hoặc ký sinh trùng gây ra. Một số bệnh nhiễm trùng mũi thường gặp là viêm xoang, viêm mũi dị ứng, viêm mũi họng, viêm amidan, hoặc sởi .
  • Chấn thương mũi: có thể gây rách hoặc vỡ các mạch máu trong mũi, dẫn đến chảy máu . Chấn thương mũi có thể do va đập, rơi, đánh nhau, tai nạn giao thông, hoặc phẫu thuật mũi. Chấn thương mũi cũng có thể do những hành động đơn giản như ngoáy mũi, hắt hơi quá mạnh, hoặc xịt thuốc vào mũi .
  • Khô niêm mạc mũi: có thể làm giảm độ ẩm và bảo vệ của niêm mạc mũi, làm cho các mạch máu trong mũi dễ bị tổn thương và chảy máu . Khô niêm mạc mũi có thể do thời tiết khô lạnh, điều hòa không khí, quạt máy, hoặc sử dụng thuốc phiện hoặc thuốc lá.
  • U xơ hay polyp mũi: là những khối u lành tính phát triển từ niêm mạc mũi hoặc xoang . U xơ hay polyp mũi có thể gây tắc nghẽn, viêm nhiễm, hoặc chèn ép các mạch máu trong mũi, dẫn đến chảy máu .
  • Dị tật bẩm sinh: là những khiếm khuyết về cấu trúc hoặc chức năng của lỗ mũi hoặc các cơ quan liên quan . Một số dị tật bẩm sinh có thể gây ra chảy máu mũi là hở van tim hai lá, hở van tim ba lá, rối loạn đông máu di truyền, hay hội chứng Osler-Weber-Rendu .

Nguyên nhân toàn thân

Nguyên nhân toàn thân là những nguyên nhân liên quan đến sức khỏe tổng quát của cơ thể, có thể ảnh hưởng đến khả năng đông máu hoặc áp lực của các mạch máu. Đây là phần tiếp theo của bài báo của tôi:

Một số nguyên nhân toàn thân phổ biến gây ra chảy máu mũi là:

  • Cao huyết áp: là tình trạng áp lực của máu lên các thành mạch cao hơn bình thường, có thể gây ra căng thẳng và vỡ các mạch máu trong mũi, dẫn đến chảy máu . Cao huyết áp có thể do nhiều nguyên nhân, như béo phì, stress, thiếu vận động, hoặc di truyền .
  • Rối loạn đông máu: là tình trạng máu không đông được hoặc đông quá chậm, có thể gây ra chảy máu kéo dài hoặc tái phát . Rối loạn đông máu có thể do thiếu hụt các yếu tố đông máu, như vitamin K, fibrinogen, hoặc các chất tiền đông máu. Rối loạn đông máu cũng có thể do sử dụng các thuốc ức chế đông máu, như aspirin, warfarin, hoặc heparin .
  • Dị ứng: là tình trạng cơ thể phản ứng quá mức với một chất nào đó, gọi là chất gây dị ứng (hay còn gọi là alergen) . Dị ứng có thể gây viêm niêm mạc mũi, làm cho các mạch máu trong mũi dễ bị kích ứng và chảy máu . Một số chất gây dị ứng thường gặp là bụi, phấn hoa, lông vật nuôi, hoặc thực phẩm .
  • Hormon: là những chất hóa học được tiết ra từ các tuyến nội tiết trong cơ thể, có tác dụng điều hòa các chức năng sinh lý . Hormon có thể ảnh hưởng đến sự co giãn của các mạch máu trong mũi, dẫn đến chảy máu . Một số trường hợp có thể bị ảnh hưởng bởi hormon là kinh nguyệt, mang thai, mãn kinh, hoặc sử dụng thuốc tránh thai .
  • Bệnh lý toàn thân: là những bệnh lý ảnh hưởng đến nhiều cơ quan hoặc hệ thống trong cơ thể, có thể gây ra rối loạn đông máu hoặc viêm nhiễm mũi . Một số bệnh lý toàn thân có thể gây ra chảy máu mũi là ung thư máu (hay còn gọi là bệnh bạch cầu), viêm gan B hoặc C, HIV/AIDS, hoặc lupus .

Cách xử lý chảy máu mũi hiệu quả

Chảy máu mũi thường không gây nguy hiểm và có thể tự ngừng sau vài phút. Tuy nhiên, nếu chảy máu mũi xảy ra quá lâu, quá nhiều, hoặc kèm theo các triệu chứng khác như đau đầu, hoa mắt, chóng mặt, hoặc khó thở, bạn nên đi khám bác sĩ để được chẩn đoán và điều trị kịp thời. Dưới đây là một số cách xử lý chảy máu mũi hiệu quả mà bạn có thể áp dụng tại nhà:

  • Ngồi thẳng, nghiêng đầu về phía trước, và nhéo chặt phần mềm của mũi bằng ngón tay cái và ngón trỏ trong khoảng 10 đến 15 phút . Điều này sẽ giúp áp lực lên các mạch máu trong mũi và làm cho máu đông lại. Bạn không nên nằm ngửa, nghiêng đầu về phía sau, hoặc thổi mũi khi chảy máu mũi, vì điều này có thể làm cho máu chảy vào họng hoặc phổi, gây ra hoặc nôn mửa .
  • Sử dụng khăn lạnh hoặc đá lạnh để đặt lên trán, mắt, hoặc cằm . Điều này sẽ giúp làm giảm sưng và co các mạch máu trong mũi, giảm lượng máu chảy ra. Bạn không nên đặt khăn lạnh hoặc đá lạnh trực tiếp lên mũi, vì điều này có thể gây kích ứng hoặc bỏng da .
  • Sử dụng thuốc xịt mũi có chứa oxymetazoline hoặc phenylephrine . Đây là những loại thuốc có tác dụng làm co các mạch máu trong mũi, giúp ngăn chặn chảy máu . Bạn nên xịt thuốc vào lỗ mũi bị chảy máu trước khi nhéo mũi. Bạn không nên sử dụng thuốc xịt mũi quá 3 ngày liên tục, vì điều này có thể gây tác dụng phụ như viêm niêm mạc mũi hoặc tăng huyết áp .
  • Sử dụng bông gạc hoặc miếng băng dính để bịt lỗ mũi bị chảy máu . Đây là cách xử lý tạm thời khi bạn không có khăn lạnh hoặc thuốc xịt mũi. Bạn nên nhúng bông gạc hoặc miếng băng dính vào nước muối sinh lý hoặc vaseline trước khi nhét vào lỗ mũi. Bạn không nên nhét quá sâu hoặc quá chặt, vì điều này có thể gây tổn thương niêm mạc mũi hoặc khó thở .

Kết luận

Chảy máu mũi là hiện tượng khá phổ biến và thường không gây nguy hiểm. Tuy nhiên, bạn cần biết nguyên nhân gây ra chảy máu mũi và cách xử lý hiệu quả để tránh những biến chứng không mong muốn. Nếu bạn bị chảy máu mũi thường xuyên, kéo dài, hoặc kèm theo các triệu chứng khác, bạn nên đi khám bác sĩ để được tư vấn và điều trị kịp thời.

 

Bạn cũng có thể thích..