Sức khỏe tổng quát

Chỉ số tiểu cầu bình thường là bao nhiêu và những điều bạn cần biết để bảo vệ sức khỏe

📰 Đọc bài này trong: 5 Phút

Bài báo này sẽ giới thiệu về chỉ số tiểu cầu bình thường, các nguyên nhân và triệu chứng của tiểu cầu cao hoặc thấp, cũng như các cách phòng ngừa và điều trị liên quan. Bài báo cũng sẽ cung cấp một số lời khuyên về dinh dưỡng và lối sống để duy trì một chỉ số tiểu cầu ổn định và bảo vệ sức khỏe.

Chỉ số tiểu cầu bình thường là bao nhiêu và những điều bạn cần biết để bảo vệ sức khỏe

Giới thiệu

Tiểu cầu là những tế bào máu nhỏ, không có nhân, có vai trò quan trọng trong quá trình đông máu. Khi có chấn thương hoặc tổn thương mạch máu, tiểu cầu sẽ kết hợp với các yếu tố đông máu khác để tạo thành màng bọc ở vết thương, ngăn máu chảy ra ngoài và giúp vết thương mau lành. Chỉ số tiểu cầu là số lượng tiểu cầu trong một microlit máu, được đo bằng đơn vị gi/lít (giga/liter) hoặc x10^9/lít. Chỉ số tiểu cầu bình thường ở người lớn là từ 150 đến 450 gi/lít. Nếu chỉ số tiểu cầu cao hơn hoặc thấp hơn mức bình thường, có thể gây ra các biến chứng sức khỏe nghiêm trọng.

Nội dung chính

Tiểu cầu cao (thrombocytosis)

Tiểu cầu cao là tình trạng có quá nhiều tiểu cầu trong máu, gây ra nguy cơ cao bị hình thành các khối máu đông (thrombus) trong các mạch máu. Các khối máu đông có thể gây tắc nghẽn mạch máu, làm giảm lưu lượng máu đến các cơ quan quan trọng như tim, não, phổi, hoặc chân. Các biến chứng có thể gây ra do tiểu cầu cao bao gồm đột quỵ, nhồi máu cơ tim, tắc nghẽn động mạch phổi, hoặc viêm tĩnh mạch sâu.

Có hai loại tiểu cầu cao: tiểu cầu cao chủ động (primary thrombocytosis) và tiểu cầu cao phản ứng (secondary thrombocytosis). Tiểu cầu cao chủ động là do một rối loạn tế bào gốc trong xương tủy, khiến xương tủy sản xuất quá nhiều tiểu cầu. Tiểu cầu cao phản ứng là do một nguyên nhân khác gây ra, như nhiễm trùng, viêm, ung thư, thiếu sắt, hoặc mất máu.

Một số triệu chứng của tiểu cầu cao có thể gồm:

  • Đau đầu
  • Đau ngực
  • Khó thở
  • Tê hoặc yếu ở một phần của cơ thể
  • Sưng hoặc đau ở chân
  • Xuất huyết bất thường, như chảy máu cam, chảy máu lợi, hoặc xuất huyết dưới da

Để chẩn đoán tiểu cầu cao, bác sĩ sẽ thực hiện một xét nghiệm máu để đo số lượng tiểu cầu và các yếu tố đông máu khác. Bác sĩ cũng có thể yêu cầu thêm các xét nghiệm khác để tìm ra nguyên nhân gây ra tiểu cầu cao, như xét nghiệm nước tiểu, siêu âm bụng, hay xét nghiệm di truyền.

Điều trị tiểu cầu cao phụ thuộc vào nguyên nhân và mức độ của tình trạng. Nếu tiểu cầu cao là do một bệnh lý khác gây ra, bác sĩ sẽ điều trị bệnh lý đó để giảm số lượng tiểu cầu. Nếu tiểu cầu cao là do rối loạn xương tủy, bác sĩ có thể kê đơn các loại thuốc để ức chế sự sản xuất tiểu cầu hoặc làm giảm khả năng kết dính của tiểu cầu. Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể thực hiện một thủ thuật gọi là lọc máu (apheresis), để loại bỏ một phần tiểu cầu ra khỏi máu.

Tiểu cầu thấp (thrombocytopenia)

Tiểu cầu thấp là tình trạng có quá ít tiểu cầu trong máu, gây ra nguy cơ cao bị chảy máu quá mức khi bị thương hoặc tổn thương mạch máu. Các biến chứng có thể gây ra do tiểu cầu thấp bao gồm xuất huyết nội tạng, xuất huyết não, hoặc xuất huyết nghiêm trọng dẫn đến sốc và tử vong.

Có nhiều nguyên nhân có thể gây ra tiểu cầu thấp, như:

  • Sản xuất tiểu cầu không đủ do rối loạn xương tủy, thiếu vitamin B12 hoặc axit folic, hoặc dùng một số loại thuốc như thuốc chống ung thư hay thuốc chống đông
  • Tiêu hao tiểu cầu quá nhiều do chấn thương, phẫu thuật, nhiễm trùng, viêm gan, hoặc các bệnh lý máu như bệnh von Willebrand hay hội chứng HELLP
  • Hủy hoại tiểu cầu quá nhiều do hệ miễn dịch tấn công tiểu cầu, như trong hội chứng tiêu hao tiểu cầu (TTP), hội chứng hemolytic uremic (HUS), hoặc tiêu cực tiểu cầu do dị ứng thuốc
  • Mất máu hoặc phân phối lại tiểu cầu do chảy máu nội tạng, xuất huyết dưới da, hoặc tăng tuần hoàn ở gan

Một số triệu chứng của tiểu cầu thấp có thể gồm:

  • Xuất huyết dễ dàng hoặc kéo dài
  • Chảy máu cam, chảy máu lợi, hoặc chảy máu nướu
  • Xuất hiện các vết bầm tím, vết thâm, hoặc vết xuất huyết dưới da
  • Xuất huyết ở mắt, mũi, miệng, hoặc âm đạo
  • Ra máu khi chải răng, cạo râu, hoặc cắt móng tay
  • Ra máu khi ho, nôn, đi ngoài, hoặc đái
  • Đau bụng, buồn nôn, nôn ra máu, hoặc phân đen như nhựa đường
  • Đau đầu, chóng mặt, mệt mỏi, hoặc mất thăng bằng

Để chẩn đoán tiểu cầu thấp, bác sĩ sẽ thực hiện một xét nghiệm máu để đo số lượng tiểu cầu và các yếu tố đông máu khác. Bác sĩ cũng có thể yêu cầu thêm các xét nghiệm khác để tìm ra nguyên nhân gây ra tiểu cầu thấp, như xét nghiệm kháng thể tiểu cầu, xét nghiệm di truyền, hay sinh thiết xương tủy.

Điều trị tiểu cầu thấp phụ thuộc vào nguyên nhân và mức độ của tình trạng. Nếu tiểu cầu thấp là do một bệnh lý khác gây ra, bác sĩ sẽ điều trị bệnh lý đó để tăng số lượng tiểu cầu. Nếu tiểu cầu thấp là do hệ miễn dịch tấn công tiểu cầu, bác sĩ có thể kê đơn các loại thuốc để ức chế hệ miễn dịch hoặc làm tăng sản xuất tiểu cầu. Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể thực hiện một thủ thuật gọi là truyền tiểu cầu (platelet transfusion), để bổ sung tiểu cầu vào máu.

Cách duy trì chỉ số tiểu cầu bình thường và bảo vệ sức khỏe

Để duy trì chỉ số tiểu cầu ổn định và bảo vệ sức khỏe, bạn có thể áp dụng một số lời khuyên sau:

  • Kiểm tra chỉ số tiểu cầu định kỳ theo sự hướng dẫn của bác sĩ
  • Thông báo cho bác sĩ nếu bạn có bất kỳ triệu chứng nào liên quan đến chỉ số tiểu cầu cao hoặc thấp
  • Tuân theo chỉ định của bác sĩ khi dùng các loại thuốc có ảnh hưởng đến chỉ số tiểu cầu
  • Tránh các yếu tố có thể gây tổn thương mạch máu hoặc chảy máu quá mức, như hút thuốc lá, uống rượu quá liều, hay dùng các vật sắc nhọn
  • Ăn uống cân bằng và đa dạng, bổ sung đủ vitamin B12 và axit folic, những chất có vai trò quan trọng trong quá trình sản xuất tiểu cầu
  • Tăng cường vận động và luyện tập thể dục thể thao, để cải thiện tuần hoàn máu và sức đề kháng
  • Phòng ngừa và điều trị kịp thời các bệnh lý có thể gây ra tiểu cầu cao hoặc thấp, như nhiễm trùng, viêm, ung thư, hoặc thiếu máu

Kết luận

Chỉ số tiểu cầu là một chỉ số quan trọng để đánh giá sức khỏe của bạn. Nếu chỉ số tiểu cầu cao hoặc thấp hơn mức bình thường, bạn có thể gặp phải các biến chứng nguy hiểm như hình thành khối máu đông hoặc chảy máu quá mức. Bạn nên kiểm tra chỉ số tiểu cầu định kỳ và theo dõi các triệu chứng liên quan. Bạn cũng nên ăn uống lành mạnh, vận động hợp lý, và điều trị các bệnh lý gây ra tiểu cầu cao hoặc thấp. Bằng cách đó, bạn sẽ duy trì được một chỉ số tiểu cầu bình thường và bảo vệ sức khỏe của bạn.

Bạn cũng có thể thích..