Sức khỏe tổng quát Thông tin dược

Dị ứng thuốc: Nguyên nhân, dấu hiệu và cách xử trí

📰 Đọc bài này trong: 5 Phút

Dị ứng thuốc là một trong những vấn đề sức khỏe thường gặp, có thể gây ra các biến chứng nghiêm trọng nếu không được phát hiện và xử lý kịp thời. Bài báo này sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn về nguyên nhân, dấu hiệu và cách xử trí khi bị dị ứng thuốc.

Dị ứng thuốc: Nguyên nhân, dấu hiệu và cách xử trí

Giới thiệu

Dị ứng thuốc là phản ứng có hại của hệ miễn dịch cơ thể đối với thuốc. Hệ miễn dịch nhận diện thuốc là một chất lạ và tạo ra các kháng thể để tiêu diệt nó. Khi gặp lại thuốc, các kháng thể này kích hoạt các tế bào miễn dịch để phóng thích các chất gây viêm như histamine. Các chất này gây ra các triệu chứng dị ứng như ngứa, nổi mẩn đỏ, sưng phù, khó thở, sốc phản vệ…

Dị ứng thuốc có thể xảy ra với bất kỳ loại thuốc nào, từ thuốc theo toa đến thuốc không kê đơn. Tuy nhiên, một số loại thuốc có nguy cơ cao hơn gây dị ứng, bao gồm:

  • Kháng sinh: Đây là loại thuốc gây dị ứng phổ biến nhất, đặc biệt là nhóm penicillin và cephalosporin.
  • Thuốc giảm đau và chống viêm: Đây là loại thuốc không kê đơn thường được sử dụng để giảm đau, sốt và viêm. Một số ví dụ là aspirin, ibuprofen, naproxen.
  • Thuốc chống co giật: Đây là loại thuốc được sử dụng để điều trị các bệnh liên quan đến co giật như động kinh, cơn co giật do sốt cao… Một số ví dụ là phenytoin, carbamazepine, lamotrigine.
  • Thuốc hóa trị: Đây là loại thuốc được sử dụng để điều trị ung thư bằng cách tiêu diệt các tế bào chia nhanh. Một số ví dụ là cisplatin, doxorubicin, methotrexate.
  • Thuốc nhuộm tóc: Đây là loại sản phẩm được sử dụng để thay đổi màu tóc. Một số thành phần trong thuốc nhuộm tóc có thể gây dị ứng như para-phenylenediamine (PPD), resorcinol, ammoniac.

Nội dung chính

Nguyên nhân gây dị ứng thuốc

Dị ứng thuốc có thể xảy ra với bất kỳ ai, bất kỳ lúc nào. Tuy nhiên, một số yếu tố sau đây có thể làm tăng nguy cơ bị dị ứng thuốc:

  • Tiền sử dị ứng thuốc hoặc các chất khác: Nếu bạn đã từng bị dị ứng thuốc hoặc các chất khác như thực phẩm, phấn hoa, sữa… bạn có thể dễ bị dị ứng thuốc hơn.
  • Cha mẹ hoặc người thân bị dị ứng: Nếu bạn có cha mẹ hoặc người thân bị dị ứng thuốc hoặc các chất khác, bạn có thể có xu hướng di truyền bị dị ứng.
  • Sử dụng thuốc nhiều lần hoặc liều lượng cao: Nếu bạn sử dụng thuốc nhiều lần hoặc liều lượng cao, bạn có thể làm tăng khả năng hệ miễn dịch nhận diện và phản ứng với thuốc.
  • Mắc một số bệnh lý liên quan đến phản ứng với thuốc: Nếu bạn mắc một số bệnh lý có liên quan đến phản ứng với thuốc như HIV, nhiễm virus Epstein-Barr, bệnh tiêu chảy kéo dài… bạn có thể dễ bị dị ứng thuốc hơn.

Dấu hiệu của dị ứng thuốc

Dấu hiệu của dị ứng thuốc có thể khác nhau tùy theo mức độ và loại phản ứng. Một số dấu hiệu thường gặp là:

  • Ngứa: Đây là triệu chứng phổ biến nhất của dị ứng thuốc, thường xuất hiện trên da hoặc niêm mạc.
  • Nổi mẩn đỏ: Đây là triệu chứng thường kèm theo ngứa, là sự xuất hiện của các đốm đỏ hoặc hồng trên da, có thể lan rộng hoặc giới hạn.
  • Sưng phù: Đây là triệu chứng do tích tụ nước và chất gây viêm trong các mô. Sưng phù có thể xuất hiện ở bất kỳ vị trí nào trên cơ thể, nhưng thường gặp nhất ở mắt, mũi, miệng, lưỡi, họng.
  • Khó thở: Đây là triệu chứng do co thắt phế quản hoặc sưng họng gây khó khăn trong việc hít và thở. Khó thở có thể gây ra cảm giác ngạt, ho, khò khè.
  • Sốc phản vệ: Đây là triệu chứng nguy hiểm nhất của dị ứng thuốc, do giảm đột ngột áp lực máu và tuần hoàn máu kém. Sốc phản vệ có thể gây ra các biểu hiện như mất ý thức, tim đập nhanh, da xanh xao, lạnh toát.

Dấu hiệu của dị ứng thuốc có thể xuất hiện ngay sau khi sử dụng thuốc hoặc trễ từ vài giờ đến vài ngày. Bạn nên theo dõi cơ thể của mình khi sử dụng thuốc và nếu có bất kỳ triệu chứng nào bất thường, bạn nên ngừng sử dụng thuốc và liên hệ với bác sĩ.

Cách xử trí khi bị dị ứng thuốc

Cách xử trí khi bị dị ứng thuốc phụ thuộc vào mức độ và loại phản ứng. Một số biện pháp cơ bản là:

  • Ngừng sử dụng thuốc gây dị ứng hoặc yếu tố nghi ngờ dị ứng. Đây là bước đầu tiên và quan trọng nhất để ngăn chặn phản ứng dị ứng tiếp tục phát triển và tránh tái phát.
  • Tiêm thuốc epinephrine tự động vào vị trí bắp thịt đùi phía ngoài. Trong trường hợp cần thiết, có thể tiêm xuyên qua quần áo. Cách xử lý này áp dụng cho các trường hợp sốc phản vệ hoặc khó thở nghiêm trọng. Thuốc epinephrine có tác dụng làm tăng áp lực máu, giãn phế quản và giảm sưng phù. Bạn nên mang theo một bộ tiêm epinephrine tự động nếu bạn biết mình bị dị ứng thuốc.
  • Để bệnh nhân nằm ngửa, đầu thấp, chân cao hơn đầu. Điều này giúp duy trì tuần hoàn máu và hô hấp.
  • Dùng thuốc kháng histamine để ngăn chặn các chất do hệ thống miễn dịch kích hoạt. Thuốc này có thể giảm các triệu chứng như ngứa, mẩn đỏ, sưng phù… Bạn có thể mua thuốc kháng histamine không kê đơn tại các hiệu thuốc hoặc siêu thị.
  • Dùng thuốc corticoid để giảm viêm và sưng tấy. Thuốc này có thể uống hoặc tiêm tùy theo tình trạng của bệnh nhân. Thuốc corticoid có tác dụng làm giảm sự tiết ra các chất gây viêm và ức chế hệ miễn dịch. Bạn nên chỉ sử dụng thuốc corticoid theo chỉ định của bác sĩ vì thuốc này có thể gây ra các tác dụng phụ nếu sử dụng lâu dài hoặc liều lượng cao.
  • Dùng thuốc bronchodilator để giãn phế quản và cải thiện khó thở. Thuốc này có thể hít hoặc tiêm tùy theo tình trạng của bệnh nhân. Thuốc bronchodilator có tác dụng làm giãn các cơ trơn trong phế quản và làm thông thoáng đường hô hấp. Bạn nên chỉ sử dụng thuốc bronchodilator theo chỉ định của bác sĩ vì thuốc này có thể gây ra các tác dụng phụ như tim đập nhanh, run rẩy, lo âu…
  • Đưa bệnh nhân đến cơ sở y tế gần nhất để được theo dõi và điều trị kịp thời. Đây là biện pháp cần thiết để ngăn ngừa các biến chứng nguy hiểm của dị ứng thuốc như suy hô hấp, suy tuần hoàn, co giật… Bạn nên ghi lại tên và liều lượng của thuốc gây dị ứng để báo cho bác sĩ biết.

Kết luận

Dị ứng thuốc là một vấn đề sức khỏe không nên xem nhẹ, có thể gây ra các biến chứng nghiêm trọng cho sức khỏe nếu không được xử lý kịp thời và đúng cách. Bạn nên biết cách nhận biết và xử trí khi bị dị ứng thuốc, cũng như phòng ngừa dị ứng thuốc bằng cách:

  • Kiểm tra thành phần của thuốc trước khi sử dụng, tránh sử dụng thuốc có chứa các chất gây dị ứng đã biết hoặc nghi ngờ.
  • Tuân thủ chỉ định, liều lượng và thời gian sử dụng thuốc của bác sĩ, không tự ý thay đổi hoặc ngừng sử dụng thuốc.
  • Thông báo cho bác sĩ về tiền sử dị ứng thuốc hoặc các chất khác của bạn và người thân, để bác sĩ có thể lựa chọn thuốc phù hợp cho bạn.
  • Mang theo một bộ tiêm epinephrine tự động nếu bạn biết mình bị dị ứng thuốc, và học cách sử dụng nó khi cần thiết.
  • Theo dõi cơ thể của bạn khi sử dụng thuốc và nếu có bất kỳ triệu chứng nào bất thường, bạn nên ngừng sử dụng thuốc và liên hệ với bác sĩ.

Bạn cũng có thể thích..