Thông tin dược

Doxycycline: Kháng sinh tuyệt vời hay nguyên nhân gây ung thư?

📰 Đọc bài này trong: 5 Phút

Doxycycline là một loại kháng sinh thuộc nhóm tetracycline, có tác dụng ngăn chặn sự phát triển của nhiều loại vi khuẩn và ký sinh trùng. Doxycycline được dùng để điều trị nhiều bệnh nhiễm trùng khác nhau, từ nhiễm trùng đường hô hấp, da, mắt, nướu, lậu, chlamydia cho đến sốt rét và bệnh do ve, rận hoặc chấy rận gây ra. Tuy nhiên, doxycycline cũng có thể gây ra những tác dụng phụ không mong muốn, trong đó có nguy cơ gây ung thư. Vậy doxycycline là kháng sinh tuyệt vời hay nguyên nhân gây ung thư? Hãy cùng tìm hiểu trong bài viết này.

Doxycycline: Kháng sinh tuyệt vời hay nguyên nhân gây ung thư?

Giới thiệu về doxycycline

Doxycycline là một loại kháng sinh rộng phổ, có khả năng tiêu diệt nhiều loại vi khuẩn Gram dương và Gram âm và một số vi khuẩn khác1. Doxycycline cũng có tác dụng chống viêm bằng cách ức chế sự sản sinh của các chất gây viêm2. Doxycycline được bào chế dưới nhiều dạng khác nhau, như viên nang, viên bao phim, bột để pha dung dịch uống hoặc tiêm truyền3. Doxycycline được sản xuất và lưu hành rộng rãi ở Việt Nam với nhiều nhãn hiệu khác nhau4.

Công dụng của doxycycline

Doxycycline được chỉ định để điều trị và phòng ngừa các bệnh nhiễm trùng sau:

  • Nhiễm trùng đường hô hấp: Viêm phổi, viêm phế quản mạn tính, viêm xoang do các chủng nhạy cảm của Streptococcus pneumoniae, Haemophilus influenzae, Klebsiella pneumoniae và các vi khuẩn khác. Viêm phổi do Mycoplasma pneumoniae3.
  • Nhiễm trùng đường tiết niệu: Nhiễm trùng do các chủng nhạy cảm như các chủng Klebsiella, Enterobacter spp., Escherichia coli, Streptococcus faecalis và các vi khuẩn khác3.
  • Các bệnh lây truyền qua đường sinh dục: Nhiễm trùng do Chlamydia trachomatisbao gồm nhiễm khuẩnniệu đạo không biến chứng, nhiễm khuẩn nội mạc tử cung hoặc hậu môn. Viêm niệu đạo không do lậu do Ureaplasma urealyticum. Bệnh hạ cam mềm do Calymmatobacterium granulomatis. Thuốc thay thế trong điều trị bệnh lậu và giang mai3.
  • Nhiễm khuẩn nhãn khoa: Do các chủng nhạy cảm với Gonococcus, Staphylococcus và Haemophilus influenzae. Doxycycline được chỉ định trong điều trị bệnh đau mắt hột3.
  • Nhiễm Rickettsia: Sốt phát ban Rocky Mountain, sốt phát ban, sốt Q và viêm nội tâm mạc do Coxiella và sốt ve3.
  • Các loại khác: Bệnh sốt vẹt (Psittacosis), bệnh tả, bệnh Melioidosis, nhiễm Leptospira, các nhiễm khuẩn khác do các chủng nhạy cảm với Yersinia, Brucella (kết hợp với streptomycin), chủng Clostridium, Francisella tularensis và bệnh sốt rét do falciparum kháng cloroquin3.
  • Doxycycline được chỉ định để dự phòng trong các trường hợp sau: Sốt mò, tiêu chảy ở người du lịch (Escherichia colisinh nội độc tố ở ruột), Leptospira3.

Liều dùng và cách dùng doxycycline

Liều dùng và cách dùng doxycycline phụ thuộc vào tuổi, cân nặng, tình trạng sức khỏe và loại bệnh nhiễm trùng của người bệnh. Bạn nên tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc dược sĩ trước khi sử dụng thuốc. Dưới đây là một số liều dùng tham khảo cho người lớn:

  • Điều trị nhiễm trùng: Liều khởi đầu là 200 mg vào ngày đầu tiên, chia làm 2 lần (100 mg mỗi lần) hoặc 1 lần (200 mg một lần). Sau đó duy trì liều 100 mg mỗi ngày cho đến khi kết thúc điều trị. Trong một số trường hợp nặng hoặc mãn tính, có thể duy trì liều 200 mg mỗi ngày3.
  • Phòng ngừa sốt rét: Liều 100 mg mỗi ngày, bắt đầu từ 1-2 ngày trước khi đi vào vùng có nguy cơ cao và tiếp tục trong suốt thời gian ở vùng đó và trong 4 tuần sau khi rời khỏi vùng đó3.
  • Điều trị mụn trứng cá: Liều 50 mg mỗi ngày trong ít nhất 6 tuần3.

Bạn nên uống thuốc doxycycline với một ly nước lớn, để tránh kích ứng niêm mạc dạ dày và thực quản. Bạn nên uống thuốc ít nhất 1 giờ trước hoặc 2 giờ sau khi ăn hoặc uống sữa hoặc các sản phẩm chứa canxi3. Bạn không nên uống thuốc với các chất gây oxy hóa như axit ascorbic (vitamin C), axit citric (trong chanh, cam) hoặc các chất có tính kiềm như axit bazo (trong xà phòng) vì chúng có thể làm giảm hiệu quả của thuốc5.

Tác dụng phụ của doxycycline

Doxycycline có thể gây ra những tác dụng phụ sau:

  • Tiêu hóa: Buồn nôn, nôn, tiêu chảy, viêm loét dạ dày ruột, viêm loét miệng và lưỡi, viêm tuyến nướu, viêm gan, vàng da3.
  • Da: Phản ứng dị ứng da như phát ban, ngứa, nổi mề đay; tăng nhạy cảm với ánh sáng mặt trời; đổi màu da, móng tay, răng và nướu.
  • Thần kinh: Đau đầu, chóng mặt, rối loạn thị giác, co giật.
  • Thận: Tăng ure máu, suy thận.
  • Xương khớp: Suy giảm tăng trưởng xương ở trẻ em, loãng xương ở người lớn.
  • Huyết học: Giảm bạch cầu, giảm tiểu cầu, giảm hồng cầu.
  • Nội tiết: Tăng men gan, tăng đường huyết.
  • Sinh dục: Giảm khả năng sinh sản ở nam giới, âm đạo nấm ở nữ giới.

Nguy cơ gây ung thư của doxycycline

Một nghiên cứu mới đây của các nhà khoa học Mỹ đã chỉ ra rằng doxycycline có thể gây ra một loại ung thư hiếm gặp là ung thư vú phân tán (IBC). IBC là một dạng ung thư vú nhanh chóng lan rộng và xâm nhập vào các mô xung quanh. IBC thường không tạo thành khối u rõ ràng mà chỉ biểu hiện bằng các triệu chứng như da vú sần sùi, đỏ và nóng, vú sưng to và đau nhức, núm vú lồi ra hoặc lõm vào. IBC chiếm khoảng 1-5% số ca ung thư vú và có tỷ lệ sống sót thấp hơn so với các dạng ung thư vú khác.

Nghiên cứu của các nhà khoa học Mỹ đã phân tích dữ liệu của hơn 6 triệu phụ nữ từ năm 2004 đến 2014 và phát hiện ra rằng những phụ nữ dùng doxycycline trong ít nhất 6 tháng có nguy cơ mắc IBC cao gấp 2,12 lần so với những phụ nữ không dùng thuốc này. Nghiên cứu cũng cho thấy rằng nguy cơ này không xuất hiện ở những phụ nữ dùng các loại kháng sinh khác thuộc nhóm tetracycline hay nhóm khác. Các nhà khoa học cho rằng doxycycline có thể gây ra sự biến đổi gen trong các tế bào vú và kích hoạt các quá trình gây ung thư.

Tuy nhiên, nghiên cứu này cũng có một số hạn chế, chẳng hạn như không xét đến các yếu tố khác có thể ảnh hưởng đến nguy cơ mắc IBC như tuổi, chế độ ăn uống, tiền sử gia đình, tiền sử bệnh lý hay sử dụng các loại thuốc khác. Do đó, kết quả của nghiên cứu này cần được kiểm chứng và xác nhận bởi các nghiên cứu lâm sàng và thực nghiệm khác.

Kết luận

Doxycycline là một loại kháng sinh rộng phổ, có nhiều công dụng trong điều trị và phòng ngừa các bệnh nhiễm trùng khác nhau. Tuy nhiên, doxycycline cũng có thể gây ra những tác dụng phụ không mong muốn, trong đó có nguy cơ gây ung thư vú phân tán, một loại ung thư hiếm gặp và nguy hiểm. Do đó, bạn nên cân nhắc kỹ trước khi sử dụng doxycycline và tuân theo chỉ dẫn của bác sĩ hoặc dược sĩ. Bạn cũng nên theo dõi sức khỏe của mình và báo ngay cho bác sĩ nếu có bất kỳ triệu chứng bất thường nào.

Bạn cũng có thể thích..