Làm đẹp Thông tin dược

Kẽm cho trẻ sơ sinh: Tại sao lại quan trọng và cách bổ sung hiệu quả

Reading Time: 8 minutes

Kẽm là một khoáng chất thiết yếu cho sự phát triển và miễn dịch của trẻ sơ sinh. Kẽm giúp trẻ hình thành các tế bào mới, tăng cường khả năng chống nhiễm trùng, và hỗ trợ hoạt động của hơn 300 enzyme trong cơ thể. Tuy nhiên, nhiều trẻ sơ sinh lại thiếu hụt kẽm do nhiều nguyên nhân khác nhau, như chế độ ăn uống không đủ, bệnh lý tiêu hóa, hoặc di truyền. Thiếu kẽm có thể gây ra nhiều biến chứng cho sức khỏe và sự phát triển của trẻ, như suy dinh dưỡng, chậm lớn, rối loạn miễn dịch, hoặc tổn thương da. Vì vậy, việc bổ sung kẽm cho trẻ sơ sinh là rất quan trọng và cần thiết.

Kẽm cho trẻ sơ sinh: Tại sao lại quan trọng và cách bổ sung hiệu quả

Giới thiệu

Trong bài viết này, chúng tôi sẽ giới thiệu về vai trò của kẽm trong cơ thể trẻ sơ sinh, nguyên nhân và triệu chứng của thiếu kẽm, cũng như cách bổ sung kẽm hiệu quả cho trẻ. Bài viết này được tham khảo từ các nguồn tin cậy và cập nhật, như Tạp chí Dinh dưỡng Việt Nam, Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC), và Tổ chức Y tế Thế giới (WHO).

Nội dung chính

Vai trò của kẽm trong cơ thể trẻ sơ sinh

Kẽm là một khoáng chất có vai trò quan trọng trong nhiều quá trình sinh lý của cơ thể. Kẽm tham gia vào việc tổng hợp DNA và RNA, hai loại axit nucleic chịu trách nhiệm về việc lưu trữ và truyền đạt thông tin di truyền. Kẽm cũng là thành phần của hơn 300 enzyme, những protein có tác dụng xúc tác các phản ứng hóa học trong cơ thể. Một số enzyme có liên quan đến quá trình chuyển hóa các chất dinh dưỡng, sản xuất năng lượng, và khử độc. Kẽm còn có tác dụng điều hòa hoạt động của một số hormone, như insulin, hormone tăng trưởng, và hormone sinh dục.

Đối với trẻ sơ sinh, kẽm đóng một vai trò then chốt trong sự phát triển và miễn dịch. Kẽm giúp trẻ hình thành các tế bào mới, đặc biệt là các tế bào da, tóc, móng, và mắt. Kẽm cũng ảnh hưởng đến sự phát triển của não bộ và hệ thần kinh. Ngoài ra, kẽm là một yếu tố quan trọng trong việc duy trì sự hoạt động của hệ miễn dịch, bảo vệ cơ thể trẻ khỏi các vi khuẩn, virus, và nấm. Kẽm còn có khả năng làm giảm thời gian và nặng độ của các bệnh nhiễm trùng đường hô hấp, như cảm lạnh, viêm họng, ho, và viêm phổi.

Nguyên nhân và triệu chứng của thiếu kẽm

Theo WHO, thiếu kẽm là một vấn đề sức khỏe công cộng toàn cầu, ảnh hưởng đến khoảng 31% dân số thế giới. Trong đó, trẻ em là nhóm có nguy cơ cao nhất bị thiếu kẽm do nhu cầu kẽm tăng cao trong giai đoạn phát triển. Một số nguyên nhân chính gây ra thiếu kẽm ở trẻ sơ sinh là:

  • Chế độ ăn uống không đủ kẽm: Đây là nguyên nhân phổ biến nhất của thiếu kẽm ở trẻ sơ sinh. Nguồn kẽm chủ yếu trong thực phẩm là các loại thịt, cá, trứng, sữa, và hạt. Tuy nhiên, nhiều trẻ sơ sinh không được ăn đủ các loại thực phẩm này do khả năng tiêu hóa hạn chế, sự kén chọn của trẻ, hoặc điều kiện kinh tế của gia đình. Ngoài ra, một số chất trong thực phẩm có thể gây ức chế sự hấp thu kẽm, như phytate trong ngũ cốc và đậu, hoặc canxi và sắt trong sữa và thuốc bổ.
  • Bệnh lý tiêu hóa: Một số bệnh lý tiêu hóa có thể làm giảm khả năng hấp thu kẽm của cơ thể, như viêm ruột, suy giảm chức năng tụy, hoặc bệnh Crohn. Ngoài ra, tình trạng tiêu chảy kéo dài cũng có thể làm mất kẽm qua phân và gây ra thiếu kẽm.
  • Di truyền: Một số trường hợp hiếm gặp, trẻ sơ sinh có thể bị thiếu kẽm do di truyền. Đó là các bệnh di truyền liên quan đến sự vận chuyển hoặc sử dụng kẽm bị rối loạn trong cơ thể, như bệnh acrodermatitis enteropathica hay bệnh sickle cell.

Thiếu kẽm có thể gây ra nhiều triệu chứng khác nhau ở trẻ sơ sinh, tùy thuộc vào mức độ và thời gian của thiếu kẽm. Một số triệu chứng thường gặp của thiếu kẽm là:

  • Chậm lớn: Thiếu kẽm có thể làm giảm tốc độ tăng trưởng chiều cao và cân nặng của trẻ sơ sinh. Điều này có thể dẫn đến suy dinh dưỡng và ảnh hưởng đến sự phát triển toàn diện của trẻ.
  • Rối loạn miễn dịch: Thiếu kẽm có thể làm suy yếu hệ miễn dịch của trẻ sơ sinh, làm tăng nguy cơ nhiễm trùng các bệnh truyền nhiễm, như viêm phổi, tiêu chảy, hoặc sởi. Thiếu kẽm cũng có thể làm giảm khả năng phục hồi và chữa lành các vết thương của trẻ.
  • Tổn thương da: Thiếu kẽm có thể gây ra các tổn thương da ở trẻ sơ sinh, như mẩn ngứa, vảy nến, viêm da, hoặc nứt nẻ. Đây là do kẽm có vai trò quan trọng trong việc duy trì sự nguyên vẹn của da và kích thích tái tạo các tế bào da.
  • Rối loạn hành vi: Thiếu kẽm có thể ảnh hưởng đến sự phát triển của não bộ và hệ thần kinh của trẻ sơ sinh. Điều này có thể gây ra các rối loạn hành vi ở trẻ, như khó chịu, quấy khóc, thiếu tập trung, hay kém học hành.
  • Rối loạn vị giác: Thiếu kẽm có thể làm giảm khả năng nhận biết mùi vị của trẻ sơ sinh. Điều này có thể làm ảnh hưởng đến sự thèm ăn và chọn lựa thực phẩm của trẻ. Ngoài ra, thiếu kẽm cũng có thể gây ra các vấn đề về miệng, như viêm lưỡi, viêm nướu, hoặc mất răng.

Cách bổ sung kẽm hiệu quả cho trẻ sơ sinh

Để bổ sung kẽm cho trẻ sơ sinh, có hai cách chính là qua chế độ ăn uống và qua thuốc. Cách bổ sung nào cũng cần được theo dõi và tư vấn của bác sĩ để đảm bảo an toàn và hiệu quả.

Bổ sung kẽm qua chế độ ăn uống

Bổ sung kẽm qua chế độ ăn uống là cách tự nhiên và an toàn nhất để cung cấp kẽm cho trẻ sơ sinh. Nguồn kẽm tốt nhất cho trẻ sơ sinh là sữa mẹ. Sữa mẹ chứa khoảng 2 mg kẽm trong mỗi lít và được hấp thu dễ dàng bởi cơ thể trẻ. Do đó, các mẹ nên cho con bú sữa mẹ đầy đủ và thường xuyên để đảm bảo cung cấp đủ kẽm cho con.

Khi trẻ bắt đầu ăn dặm, khoảng từ 6 tháng tuổi trở lên, các mẹ có thể bổ sung kẽm cho con qua các loại thực phẩm giàu kẽm, như:

  • Thịt: Thịt là nguồn kẽm tốt nhất cho trẻ sơ sinh. Thịt chứa khoảng 25 mg kẽm trong mỗi 100 g và được hấp thu hiệu quả bởi cơ thể. Các loại thịt giàu kẽm bao gồm thịt bò, thịt heo, thịt gà, và thịt cừu. Các mẹ có thể chế biến các loại thịt này thành các món ăn dặm dễ ăn cho bé, như xay nhuyễn, nấu cháo, hoặc làm thịt viên.
  • Cá: Cá là một nguồn kẽm tốt khác cho trẻ sơ sinh. Cá chứa khoảng 5 mg kẽm trong mỗi 100 g và cũng được hấp thu tốt bởi cơ thể. Các loại cá giàu kẽm bao gồm cá ngừ, cá hồi, cá thu, và cá trích. Các mẹ có thể chế biến các loại cá này thành các món ăn dặm ngon cho bé, như nấu canh, nấu cháo, hoặc làm cá viên.
  • Trứng: Trứng là một nguồn kẽm tương đối cho trẻ sơ sinh. Trứng chứa khoảng 1 mg kẽm trong mỗi quả và được hấp thu khá tốt bởi cơ thể. Trứng cũng là một nguồn protein và chất béo tốt cho sự phát triển của trẻ. Các mẹ có thể cho bé ăn trứng theo các cách khác nhau, như luộc, rán, hoặc trộn với các loại rau củ.
  • Sữa và sản phẩm từ sữa: Sữa và sản phẩm từ sữa là một nguồn kẽm khá cho trẻ sơ sinh. Sữa và sản phẩm từ sữa chứa khoảng 0.5 mg kẽm trong mỗi 100 g và được hấp thu tạm ổn bởi cơ thể. Tuy nhiên, sữa và sản phẩm từ sữa cũng chứa canxi và sắt, hai chất có thể gây ức chế sự hấp thu kẽm. Do đó, các mẹ nên hạn chế cho bé uống quá nhiều sữa hoặc ăn quá nhiều sản phẩm từ sữa, như phô mai, sữa chua, hoặc kem.
  • Hạt: Hạt là một nguồn kẽm thực vật cho trẻ sơ sinh. Hạt chứa khoảng 4 mg kẽm trong mỗi 100 g nhưng được hấp thu kém bởi cơ thể. Điều này là do hạt có chứa phytate, một chất gây ức chế sự hấp thu kẽm. Tuy nhiên, hạt cũng là một nguồn protein và chất béo thực vật tốt cho trẻ. Các loại hạt giàu kẽm bao gồm hạnh nhân, đậu phộng, hạt dẻ, và hạt bí. Các mẹ có thể cho bé ăn hạt theo các cách an toàn cho bé, như xay nhuyễn, rang giòn, hoặc làm bơ.

Bổ sung kẽm qua thuốc

Bổ sung kẽm qua thuốc là cách được dùng khi trẻ sơ sinh bị thiếu kẽm nghiêm trọng hoặc không thể bổ sung kẽm qua chế độ ăn uống. Bổ sung kẽm qua thuốc cần được theo dõi và tư vấn của bác sĩ để đảm bảo an toàn và hiệu quả.

Có nhiều dạng thuốc bổ sung kẽm cho trẻ sơ sinh, như viên nén, siro, hoặc giọt. Mỗi dạng thuốc có liều lượng và cách dùng khác nhau tùy theo tuổi và cân nặng của trẻ. Nói chung, liều lượng kẽm được khuyến cáo cho trẻ sơ sinh là:

  • Từ 0 đến 6 tháng tuổi: 2 mg kẽm mỗi ngày
  • Từ 7 đến 12 tháng tuổi: 3 mg kẽm mỗi ngày
  • Từ 1 đến 3 tuổi: 5 mg kẽm mỗi ngày

Tuy nhiên, liều lượng kẽm cũng có thể thay đổi tùy theo tình trạng sức khỏe và nhu cầu của trẻ. Ví dụ, trẻ bị tiêu chảy cần bổ sung kẽm cao hơn, khoảng 10-20 mg kẽm mỗi ngày trong 10-14 ngày để giúp trẻ hồi phục nhanh chóng. Do đó, các mẹ nên tham khảo ý kiến của bác sĩ trước khi cho trẻ uống thuốc bổ sung kẽm.

Bổ sung kẽm qua thuốc cũng có thể gây ra một số tác dụng phụ cho trẻ sơ sinh, như buồn nôn, nôn mửa, đau bụng, hoặc tiêu chảy. Để giảm thiểu các tác dụng phụ này, các mẹ nên cho trẻ uống thuốc bổ sung kẽm sau khi ăn và uống nhiều nước. Ngoài ra, các mẹ cũng nên theo dõi phản ứng của trẻ khi uống thuốc và ngừng uống ngay nếu có dấu hiệu dị ứng hoặc khó chịu.

Kết luận

Kẽm là một khoáng chất thiết yếu cho sự phát triển và miễn dịch của trẻ sơ sinh. Thiếu kẽm có thể gây ra nhiều biến chứng cho sức khỏe và sự phát triển của trẻ, như suy dinh dưỡng, chậm lớn, rối loạn miễn dịch, hoặc tổn thương da. Vì vậy, việc bổ sung kẽm cho trẻ sơ sinh là rất quan trọng và cần thiết.

Có hai cách bổ sung kẽm cho trẻ sơ sinh là qua chế độ ăn uống và qua thuốc. Cách bổ sung qua chế độ ăn uống là cách tự nhiên và an toàn nhất để cung cấp kẽm cho trẻ. Các mẹ nên cho con bú sữa mẹ đầy đủ và thường xuyên, cũng như cho con ăn các loại thực phẩm giàu kẽm, như thịt, cá, trứng, sữa, và hạt. Cách bổ sung qua thuốc là cách được dùng khi trẻ bị thiếu kẽm nghiêm trọng hoặc không thể bổ sung kẽm qua chế độ ăn uống. Cách bổ sung qua thuốc cần được theo dõi và tư vấn của bác sĩ để đảm bảo an toàn và hiệu quả.

Bạn cũng có thể thích..