Sức khỏe tổng quát

Khàn tiếng: Nguyên nhân, triệu chứng và cách điều trị hiệu quả

Reading Time: 8 minutes

Khàn tiếng là một triệu chứng thường gặp, có thể do nhiều nguyên nhân khác nhau gây ra. Khàn tiếng có thể ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống, công việc và giao tiếp của người bệnh. Vậy khàn tiếng là gì, nguyên nhân và triệu chứng của nó là gì, và cách điều trị hiệu quả nhất là gì? Hãy cùng tìm hiểu trong bài viết này.

Khàn tiếng: Nguyên nhân, triệu chứng và cách điều trị hiệu quả

Giới thiệu

Khàn tiếng là tình trạng giảm hoặc mất khả năng phát âm rõ ràng, do sự thay đổi về cấu trúc hoặc chức năng của thanh quản và họng. Khàn tiếng có thể xuất hiện đột ngột hoặc dần dần, kéo dài ngắn hạn hoặc lâu dài, tùy thuộc vào nguyên nhân gây ra. Khàn tiếng có thể là dấu hiệu của một số bệnh lý ở thanh quản và họng, như viêm họng, viêm thanh quản, u nang thanh quản, polyp thanh quản, ung thư thanh quản… Khàn tiếng cũng có thể do các yếu tố khác như dùng giọng nói quá mức, hút thuốc lá, uống rượu, dị ứng, khô họng…

Nội dung chính

Nguyên nhân của khàn tiếng

Khàn tiếng có thể do nhiều nguyên nhân khác nhau gây ra, chia làm hai nhóm chính là nguyên nhân cơ học và nguyên nhân bệnh lý.

  • Nguyên nhân cơ học: Là do sự tác động trực tiếp lên thanh quản và họng, gây ra sự thay đổi về cấu trúc hoặc chức năng của chúng. Các nguyên nhân cơ học thường gặp bao gồm:
    • Dùng giọng nói quá mức: Khi phải nói to, hát cao, hoặc nói liên tục trong thời gian dài, thanh quản sẽ bị căng thẳng và viêm nhiễm, dẫn đến khàn tiếng. Đây là nguyên nhân phổ biến nhất của khàn tiếng, thường gặp ở những người có nghề nghiệp liên quan đến giọng nói, như giáo viên, ca sĩ, diễn viên…
    • Hút thuốc lá: Thuốc lá có chứa nhiều chất độc hại, có thể gây kích ứng và viêm nhiễm cho niêm mạc thanh quản và họng. Hơn nữa, thuốc lá cũng có thể làm tăng nguy cơ ung thư thanh quản, một trong những nguyên nhân gây khàn tiếng lâu dài.
    • Uống rượu: Rượu cũng có thể kích ứng niêm mạc thanh quản và họng, gây viêm nhiễm và khô họng. Uống rượu cùng với hút thuốc lá càng tăng nguy cơ gây khàn tiếng.
    • Dị ứng: Một số người có thể bị dị ứng với một số chất như bụi, phấn hoa, thức ăn… Khi tiếp xúc với chất gây dị ứng, cơ thể sẽ phản ứng bằng cách tiết ra histamin, làm cho niêm mạc thanh quản và họng sưng phù và viêm nhiễm. Điều này có thể gây khàn tiếng hoặc khó nói.
    • Khô họng: Khi không đủ nước trong cơ thể, niêm mạc thanh quản và họng sẽ bị khô và kích ứng. Điều này có thể làm giảm khả năng rung của thanh quản, gây ra khàn tiếng. Khô họng có thể do nhiều nguyên nhân, như uống ít nước, thở qua miệng, điều hòa không khí, dùng thuốc lợi tiểu…
  • Nguyên nhân bệnh lý: Là do các bệnh lý ở thanh quản và họng, hoặc các bệnh lý khác ảnh hưởng đến chức năng của thanh quản và họng. Các nguyên nhân bệnh lý thường gặp bao gồm:
    • Viêm họng: Là tình trạng viêm nhiễm của niêm mạc họng, do vi khuẩn hoặc virus gây ra. Viêm họng có thể gây ra các triệu chứng như đau họng, ho, sốt, khó nuốt, và khàn tiếng. Viêm họng thường tự khỏi sau một tuần, nhưng có thể kéo dài hơn nếu không điều trị kịp thời.
    • Viêm thanh quản: Là tình trạng viêm nhiễm của niêm mạc thanh quản, do vi khuẩn hoặc virus gây ra. Viêm thanh quản có thể gây ra các triệu chứng như đau rát cổ, ho khan, khó thở, và khàn tiếng. Viêm thanh quản cũng có thể tự khỏi sau một tuần, nhưng cần phải điều trị nếu có biến chứng như viêm phổi hay suy hô hấp.
    • U nang thanh quản: Là tình trạng hình thành các túi chứa chất lỏng trên niêm mạc thanh quản. U nang thanh quản có thể do dùng giọng nói quá mức, viêm nhiễm, hoặc tổn thương cơ thanh quản gây ra. U nang thanh quản có thể gây ra các triệu chứng như khàn tiếng, giọng nói bị biến dạng, hoặc đau khi nói. U nang thanh quản có thể được điều trị bằng thuốc hoặc phẫu thuật.
  • Polyp thanh quản: Là tình trạng hình thành các mô bướu trên niêm mạc thanh quản. Polyp thanh quản có thể do dùng giọng nói quá mức, hút thuốc lá, uống rượu, hoặc nhiễm trùng gây ra. Polyp thanh quản có thể gây ra các triệu chứng như khàn tiếng, giọng nói bị biến dạng, hoặc đau khi nói. Polyp thanh quản có thể được điều trị bằng thuốc hoặc phẫu thuật.
  • Ung thư thanh quản: Là tình trạng phát triển các tế bào ác tính trên niêm mạc thanh quản. Ung thư thanh quản là một trong những nguyên nhân gây khàn tiếng lâu dài và nghiêm trọng. Ung thư thanh quản có thể do hút thuốc lá, uống rượu, tiếp xúc với chất gây ung thư, hoặc di truyền gây ra. Ung thư thanh quản có thể gây ra các triệu chứng như khàn tiếng, ho máu, khó thở, đau cổ, sưng cổ họng… Ung thư thanh quản có thể được điều trị bằng phẫu thuật, hóa trị, xạ trị, hoặc kết hợp các phương pháp này.
  • Các bệnh lý khác: Ngoài các nguyên nhân đã nêu, khàn tiếng cũng có thể do một số bệnh lý khác ảnh hưởng đến chức năng của thanh quản và họng. Các bệnh lý này bao gồm:
    • Bệnh Parkinson: Là một bệnh lý thần kinh mãn tính, gây ra sự suy giảm của các tế bào thần kinh sản sinh dopamine trong não. Dopamine là một chất dẫn truyền thần kinh, có vai trò trong việc điều chỉnh các chức năng vận động và cảm xúc. Bệnh Parkinson có thể gây ra các triệu chứng như run tay chân, đứng yên không được, mất cân bằng, giảm khuôn mặt biểu cảm, và khàn tiếng. Bệnh Parkinson không có phương pháp điều trị chữa khỏi, nhưng có thể dùng thuốc hoặc phẫu thuật để giảm các triệu chứng.
    • Bệnh Basedow: Là một bệnh lý nội tiết liên quan đến tuyến giáp. Tuyến giáp là một tuyến nội tiết nằm ở phía trước cổ, sản sinh các hormon giáp có tác dụng điều hòa nhiều chức năng của cơ thể. Bệnh Basedow là một bệnh lý tự miễn, khiến cho cơ thể sản sinh ra các kháng thể tấn công tuyến giáp, làm cho tuyến giáp hoạt động quá mức và sản sinh quá nhiều hormon giáp. Bệnh Basedow có thể gây ra các triệu chứng như tim đập nhanh, run cơ, sút cân, lo âu, căng thẳng, và khàn tiếng. Bệnh Basedow có thể được điều trị bằng thuốc ức chế tuyến giáp, phẫu thuật cắt bỏ tuyến giáp, hoặc dùng iốt phóng xạ để tiêu diệt tế bào tuyến giáp.
    • Bệnh Hashimoto: Là một bệnh lý nội tiết liên quan đến tuyến giáp. Bệnh Hashimoto cũng là một bệnh lý tự miễn, khiến cho cơ thể sản sinh ra các kháng thể tấn công tuyến giáp, làm cho tuyến giáp bị viêm và suy giảm chức năng. Bệnh Hashimoto có thể gây ra các triệu chứng như mệt mỏi, lạnh nhạt, tăng cân, trầm cảm, và khàn tiếng. Bệnh Hashimoto có thể được điều trị bằng thuốc bổ sung hormon giáp.

Triệu chứng của khàn tiếng

Khàn tiếng là một triệu chứng chung, có thể do nhiều nguyên nhân khác nhau gây ra. Tùy thuộc vào nguyên nhân và mức độ của khàn tiếng, người bệnh có thể có các triệu chứng khác nhau, như:

  • Giọng nói bị yếu, khó nghe, hoặc mất hoàn toàn.
  • Giọng nói bị biến dạng, không rõ ràng, hoặc không đều.
  • Giọng nói bị thay đổi cao độ, âm sắc, hoặc âm điệu.
  • Đau rát cổ, họng, hoặc thanh quản khi nói.
  • Ho khan, ho có đờm, hoặc ho máu.
  • Khó thở, ngạt thở, hoặc khó nuốt.
  • Sưng cổ họng, hay có cảm giác có vật lạ trong họng.

Cách điều trị hiệu quả cho khàn tiếng

Cách điều trị cho khàn tiếng phụ thuộc vào nguyên nhân và mức độ của nó. Một số cách điều trị thông dụng bao gồm:

  • Nghỉ ngơi giọng nói: Đây là cách điều trị đơn giản nhất và hiệu quả nhất cho khàn tiếng do dùng giọng nói quá mức. Bằng cách nghỉ ngơi giọng nói, thanh quản sẽ được phục hồi và lành lại. Nghỉ ngơi giọng nói có nghĩa là hạn chế nói to, hát cao, hoặc nói liên tục trong thời gian dài. Nếu cần thiết, có thể dùng các phương tiện giao tiếp khác như viết chữ, dùng điện thoại, hoặc dùng máy phát âm.
  • Uống nhiều nước: Uống nhiều nước sẽ giúp thanh quản và họng luôn ẩm ướt và không bị kích ứng. Nước cũng sẽ giúp loại bỏ các chất gây viêm nhiễm và kích ứng trong họng. Nên uống nước ấm hoặc lạnh vừa phải, tránh uống nước quá nóng hoặc quá lạnh. Ngoài ra, cũng nên tránh uống các loại nước có ga, cà phê, hay rượu, vì chúng có thể làm khô họng và gây kích ứng cho thanh quản.
  • Ngậm kẹo hoặc kẹo cao su: Ngậm kẹo hoặc kẹo cao su sẽ kích thích tiết nước bọt, giúp thanh quản và họng luôn ẩm ướt và không bị kích ứng. Nước bọt cũng sẽ giúp làm sạch họng và loại bỏ các chất gây viêm nhiễm. Nên chọn những loại kẹo hoặc kẹo cao su không đường, vì đường có thể làm tăng vi khuẩn trong miệng và gây sâu răng. Ngoài ra, cũng nên tránh những loại kẹo hoặc kẹo cao su có mùi hương mạnh, vì chúng có thể gây dị ứng cho một số người.
  • Súc miệng nước muối: Súc miệng nước muối là một cách điều trị khàn tiếng đơn giản và hiệu quả. Nước muối sẽ giúp làm sạch họng, giảm viêm nhiễm, và làm dịu cảm giác đau rát. Cách làm nước muối như sau: Pha một thìa cà phê muối vào một ly nước ấm, khuấy đều, rồi súc miệng từ 3 đến 5 lần mỗi ngày. Nên súc miệng nước muối sau khi ăn và trước khi đi ngủ.
  • Dùng thuốc: Một số loại thuốc có thể giúp điều trị khàn tiếng, tùy thuộc vào nguyên nhân gây ra. Các loại thuốc thường được dùng bao gồm:
    • Thuốc kháng sinh: Dùng để điều trị khàn tiếng do nhiễm trùng vi khuẩn, như viêm họng hoặc viêm thanh quản. Thuốc kháng sinh phải được kê đơn bởi bác sĩ, và phải dùng đúng liều lượng và thời gian quy định. Không nên tự ý dùng thuốc kháng sinh khi không có chỉ định của bác sĩ, vì có thể gây ra tác dụng phụ hoặc kháng thuốc.
    • Thuốc giảm đau: Dùng để giảm cảm giác đau rát cổ, họng, hoặc thanh quản khi nói. Các loại thuốc giảm đau thường được dùng bao gồm paracetamol, ibuprofen, hoặc aspirin. Nên dùng thuốc giảm đau theo chỉ dẫn của bác sĩ hoặc nhà sản xuất, và không nên dùng quá liều lượng hoặc thời gian cho phép. Ngoài ra, cũng nên tránh dùng aspirin cho trẻ em dưới 16 tuổi, vì có thể gây ra hội chứng Reye, một bệnh lý nguy hiểm cho não và gan.
    • Thuốc chống dị ứng: Dùng để điều trị khàn tiếng do dị ứng với một số chất như bụi, phấn hoa, thức ăn… Thuốc chống dị ứng sẽ giúp làm giảm sự tiết ra của histamin, làm giảm sưng phù và viêm nhiễm của niêm mạc thanh quản và họng. Các loại thuốc chống dị ứng thường được dùng bao gồm cetirizin, loratadin, hoặc fexofenadin. Nên dùng thuốc chống dị ứng theo chỉ dẫn của bác sĩ hoặc nhà sản xuất, và không nên dùng quá liều lượng hoặc thời gian cho phép. Ngoài ra, cũng nên lưu ý rằng một số loại thuốc chống dị ứng có thể gây buồn ngủ, nên không nên lái xe hoặc làm việc nguy hiểm khi dùng thuốc.
  • Phẫu thuật: Đây là cách điều trị cuối cùng cho khàn tiếng, khi các cách điều trị khác không hiệu quả. Phẫu thuật được dùng để loại bỏ các mô bướu, u nang, polyp, hoặc ung thư trên thanh quản. Phẫu thuật có thể được thực hiện bằng dao mổ, laser, hoặc dao điện. Phẫu thuật có thể giúp khôi phục giọng nói và chức năng của thanh quản, nhưng cũng có thể gây ra các biến chứng như nhiễm trùng, chảy máu, hoặc biến dạng giọng nói. Do đó, phẫu thuật chỉ nên được thực hiện khi có sự đánh giá và chỉ định của bác sĩ chuyên khoa.

Kết luận

Khàn tiếng là một triệu chứng thường gặp, có thể do nhiều nguyên nhân khác nhau gây ra. Khàn tiếng có thể ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống, công việc và giao tiếp của người bệnh. Vì vậy, khi bị khàn tiếng, nên tìm hiểu nguyên nhân và điều trị kịp thời. Một số cách điều trị thông dụng cho khàn tiếng bao gồm nghỉ ngơi giọng nói, uống nhiều nước, ngậm kẹo hoặc kẹo cao su, súc miệng nước muối, dùng thuốc, hoặc phẫu thuật. Ngoài ra, cũng nên phòng ngừa khàn tiếng bằng cách chăm sóc giọng nói, tránh các yếu tố kích ứng và gây viêm nhiễm cho thanh quản và họng.

Bạn cũng có thể thích..