Sức khỏe tổng quát

Nôn ra máu: Nguyên nhân, triệu chứng và cách xử lý cấp cứu

📰 Đọc bài này trong: 7 Phút

Nôn ra máu là một tình trạng y khoa khẩn cấp, có thể gây ra do nhiều nguyên nhân khác nhau. Nôn ra máu có thể là dấu hiệu của các bệnh lý nghiêm trọng ở dạ dày, thực quản, ruột non hoặc gan mật. Nôn ra máu có thể gây ra mất máu nhiều, suy giảm chức năng gan, hội chứng não gan và tử vong. Trong bài báo này, chúng tôi sẽ giới thiệu về các nguyên nhân, triệu chứng và cách xử lý cấp cứu khi nôn ra máu.

Nôn ra máu: Nguyên nhân, triệu chứng và cách xử lý cấp cứu

Nguyên nhân gây nôn ra máu

Nôn ra máu có thể gây ra do các nguyên nhân sau đây:

  • Viêm loét dạ dày tá tràng: Đây là một trong những nguyên nhân phổ biến nhất của nôn ra máu. Viêm loét dạ dày tá tràng là tình trạng viêm nhiễm và loét ở niêm mạc dạ dày hoặc ruột non. Loét có thể xảy ra do sự tác động của axit dạ dày, vi khuẩn Helicobacter pylori, thuốc chống viêm không steroid (NSAID) hoặc rượu. Khi loét bị rách hoặc xuyên thủng, máu có thể chảy ra và được nôn lên. Máu nôn ra có thể có màu đỏ tươi hoặc đen như cà phê xay.
  • Xơ gan: Đây là một tình trạng biến đổi vĩnh viễn của gan do sự tích tụ quá mức của sợi kết tế bào ở gan. Xơ gan có thể gây ra do nhiễm virus viêm gan B hoặc C, rượu bia, thuốc lá, béo phì, tiểu đường hoặc các bệnh tự miễn. Khi gan bị xơ hóa, áp lực trong các mạch máu của gan tăng lên, gây ra tình trạng gọi là tăng huyết áp cổ trước. Tăng huyết áp cổ trước khiến cho máu không thể lưu thông qua gan một cách bình thường, mà phải tìm đường thông qua các mạch máu phụ ở thực quản, dạ dày hoặc trực tràng. Các mạch máu này rất yếu và dễ vỡ, gây ra giãn tĩnh mạch thực quản hoặc giãn tĩnh mạch dạ dày. Khi các tĩnh mạch này bị vỡ, máu có thể chảy ra và được nôn lên. Máu nôn ra có thể có màu đỏ tươi hoặc hồng.
  • Viêm thực quản: Đây là tình trạng viêm nhiễm ở niêm mạc thực quản. Viêm thực quản có thể gây ra do nhiều nguyên nhân khác nhau, như nhiễm khuẩn, dị ứng, thuốc lá, rượu bia, axit dạ dày trào ngược lên thực quản (gọi là trào ngược axit) hoặc nuốt các vật thể sắc nhọn. Khi niêm mạc thực quản bị tổn thương, máu có thể chảy ra và được nôn lên. Máu nôn ra có thể có màu đỏ tươi hoặc hồng.
  • Rối loạn đông máu: Đây là tình trạng rối loạn về khả năng đông máu của cơ thể. Rối loạn đông máu có thể gây ra do thiếu hụt các yếu tố đông máu, sử dụng thuốc chống đông máu, bệnh lý gan hoặc bệnh lý tiểu cầu. Khi cơ thể không thể đông máu một cách bình thường, máu có thể chảy ra từ các mạch máu nhỏ ở niêm mạc dạ dày, ruột non hoặc thực quản và được nôn lên. Máu nôn ra có thể có màu đỏ tươi hoặc hồng.

Ngoài ra, còn có một số nguyên nhân khác có thể gây ra nôn ra máu, như:

  • Ung thư dạ dày, ruột non hoặc thực quản: Các khối u ác tính có thể xâm nhập vào các mạch máu và gây chảy máu.
  • Polyp dạ dày hoặc ruột non: Các khối u lành tính có thể bị tổn thương do va chạm với thức ăn hoặc thuốc và gây chảy máu.
  • Đại tràng trực tràng viêm: Các bệnh viêm nhiễm ở đại tràng hoặc trực tràng, như đại tràng trực tràng viêm loét (ulcerative colitis) hoặc bệnh Crohn, có thể gây ra viêm loét và chảy máu ở niêm mạc ruột. Máu có thể được nôn lên nếu bệnh lý ở phần ruột non gần dạ dày.
  • Rối loạn tiêu hóa khác: Các rối loạn tiêu hóa khác, như viêm túi mật, sỏi mật, viêm tụy cấp hoặc mãn tính, viêm ruột kết hoặc ruột non, nhiễm khuẩn ruột kết hoặc ruột non, hoặc ký sinh trùng ruột kết hoặc ruột non, cũng có thể gây ra chảy máu và nôn ra máu.

Triệu chứng của nôn ra máu

Nôn ra máu là một triệu chứng rất rõ ràng của các bệnh lý tiêu hóa. Tuy nhiên, nôn ra máu cũng có thể kèm theo các triệu chứng khác, tùy thuộc vào nguyên nhân gây ra. Một số triệu chứng phổ biến có thể xuất hiện khi nôn ra máu là:

  • Đau bụng: Đau bụng có thể xuất hiện ở bất kỳ vị trí nào trong bụng, tùy thuộc vào vị trí của bệnh lý gây ra. Đau bụng có thể là đau âm ỉ, đau nhói, đau buốt, đau đớn hoặc đau co thắt. Đau bụng có thể tăng lên khi ăn uống, uống rượu bia, hay sử dụng thuốc chống viêm không steroid.
  • Buồn nôn và ói: Buồn nôn và ói là phản ứng tự nhiên của cơ thể khi có sự kích thích hoặc tổn thương ở niêm mạc dạ dày. Buồn nôn và ói có thể làm giảm áp lực trong dạ dày, giảm nguy cơ vỡ loét hoặc tĩnh mạch. Tuy nhiên, buồn nôn và ói cũng có thể làm mất nước và điện giải, gây ra mệt mỏi, khô miệng, chóng mặt hoặc suy nhược. Ngoài ra, buồn nôn và ói cũng có thể làm tăng áp lực trong thực quản, gây ra viêm hoặc xé rách niêm mạc thực quản, gọi là hội chứng Mallory-Weiss. Hội chứng Mallory-Weiss có thể gây ra chảy máu và nôn ra máu.
  • Đi ngoài ra máu: Đi ngoài ra máu là triệu chứng của các bệnh lý ở ruột non, đại tràng hoặc trực tràng. Đi ngoài ra máu có thể có màu đỏ tươi hoặc đen như nhựa đường. Màu sắc của máu phụ thuộc vào vị trí của bệnh lý gây ra. Nếu bệnh lý ở phần ruột non gần dạ dày, máu có thể bị tiêu hóa và có màu đen như nhựa đường. Nếu bệnh lý ở phần ruột non xa dạ dày, đại tràng hoặc trực tràng, máu có thể không bị tiêu hóa và có màu đỏ tươi. Đi ngoài ra máu có thể kèm theo các triệu chứng khác, như đau bụng, tiêu chảy, táo bón, khó tiêu hoặc sốt.
  • Thay đổi màu da và niêm mạc: Thay đổi màu da và niêm mạc là triệu chứng của sự mất máu hoặc suy gan. Khi cơ thể mất máu quá nhiều, da và niêm mạc có thể trở nên xanh xao, tái nhợt hoặc trắng bệch do thiếu oxy. Khi gan bị suy giảm chức năng, da và niêm mạc có thể trở nên vàng da do tích tụ bilirubin trong máu. Bilirubin là một chất phế sản của sự phân hủy hồng cầu. Da và niêm mạc có thể còn xuất hiện các vết bầm tím hoặc xuất huyết do rối loạn đông máu.
  • Nhức đầu, chóng mặt hoặc hôn mê: Nhức đầu, chóng mặt hoặc hôn mê là triệu chứng của sự thiếu máu não hoặc hội chứng não gan. Khi cơ thể mất máu quá nhiều, não có thể không được cung cấp đủ oxy và dinh dưỡng, gây ra nhức đầu, chóng mặt hoặc hôn mê. Khi gan bị suy giảm chức năng, não có thể bị ảnh hưởng bởi các chất độc tính trong máu, như amoniac hay men gan. Các chất này có thể gây ra rối loạn nhận thức, co giật hoặc hôn mê.

Cách xử lý cấp cứu khi nôn ra máu

Nôn ra máu là một tình trạng y khoa khẩn cấp, cần được điều trị ngay lập tức. Nếu bạn hoặc người thân của bạn bị nôn ra máu, bạn cần làm những việc sau đây:

  • Gọi cấp cứu hoặc đưa người bệnh đến bệnh viện gần nhất: Nôn ra máu có thể là dấu hiệu của các bệnh lý nghiêm trọng, cần được chẩn đoán và điều trị sớm. Bạn không nên tự ý sử dụng thuốc hoặc các phương pháp dân gian khi nôn ra máu, vì có thể làm tình trạng tồi tệ hơn. Bạn cũng không nên cho người bệnh uống nước hoặc ăn gì khi nôn ra máu, vì có thể làm tăng áp lực trong dạ dày và gây ra chảy máu nhiều hơn.
  • Giữ cho người bệnh ở tư thế nằm ngửa hoặc nghiêng sang một bên: Điều này giúp ngăn ngừa nguy cơ hóc máu hoặc bị nghẹn khi nôn ra máu. Bạn cũng có thể đặt một gối dưới đầu và vai của người bệnh để giảm áp lực trong dạ dày và thực quản.
  • Theo dõi lượng máu nôn ra và màu sắc của máu: Điều này giúp bác sĩ đánh giá mức độ mất máu và xác định nguyên nhân gây ra nôn ra máu. Bạn có thể sử dụng một cái chậu hoặc túi nilon để thu gom máu nôn ra. Bạn cũng nên chú ý đến màu sắc của máu, có pha lẫn với thức ăn hay không, có mùi hôi hay không, và có kết tủa hay không.
  • Theo dõi các triệu chứng khác của người bệnh: Bạn cũng nên theo dõi các triệu chứng khác của người bệnh, như nhịp tim, huyết áp, nhịp thở, màu da, mức độ tỉnh táo, và có co giật hay không. Điều này giúp bác sĩ đánh giá tình trạng của người bệnh và áp dụng các biện pháp cấp cứu phù hợp.

Nôn ra máu là một tình trạng y khoa khẩn cấp, có thể gây ra do nhiều nguyên nhân khác nhau. Nôn ra máu có thể gây ra mất máu nhiều, suy giảm chức năng gan, hội chứng não gan và tử vong. Nếu bạn hoặc người thân của bạn bị nôn ra máu, bạn cần gọi cấp cứu hoặc đưa người bệnh đến bệnh viện gần nhất để được chẩn đoán và điều trị sớm. Bạn không nên tự ý sử dụng thuốc hoặc các phương pháp dân gian khi nôn ra máu, vì có thể làm tình trạng tồi tệ hơn.

Bạn cũng không nên cho người bệnh uống nước hoặc ăn gì khi nôn ra máu, vì có thể làm tăng áp lực trong dạ dày và gây ra chảy máu nhiều hơn. Bạn cần giữ cho người bệnh ở tư thế nằm ngửa hoặc nghiêng sang một bên để ngăn ngừa nguy cơ hóc máu hoặc bị nghẹn khi nôn ra máu. Bạn cũng cần theo dõi lượng máu nôn ra và màu sắc của máu, cũng như các triệu chứng khác của người bệnh, để báo cho bác sĩ biết.

Bạn cũng có thể thích..