Thông tin dược

Thuốc PrEP – Giải pháp hiệu quả để ngăn ngừa HIV cho những người có nguy cơ cao

📰 Đọc bài này trong: 5 Phút

HIV là một trong những căn bệnh nguy hiểm nhất hiện nay, có thể gây ra hậu quả nghiêm trọng cho sức khỏe và cuộc sống của người nhiễm. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), vào năm 2020, có khoảng 37,7 triệu người sống với HIV trên toàn thế giới, trong đó 1,5 triệu người mới nhiễm và 690.000 người tử vong do các bệnh liên quan đến AIDS1Tại Việt Nam, theo Bộ Y tế, vào cuối năm 2020, có khoảng 230.000 người sống với HIV, trong đó 13.000 người mới nhiễm và 7.000 người tử vong2.

Trước tình hình này, việc phòng ngừa HIV là một trong những biện pháp quan trọng nhất để giảm thiểu số ca nhiễm mới và cải thiện chất lượng cuộc sống cho những người có nguy cơ cao. Ngoài việc sử dụng bao cao su, kim tiêm an toàn, kiểm tra sức khỏe thường xuyên và điều trị kịp thời khi có triệu chứng, một giải pháp hiệu quả khác được WHO khuyến cáo là sử dụng thuốc PrEP (Pre-exposure prophylaxis) – thuốc dự phòng trước khi phơi nhiễm3. Vậy thuốc PrEP là gì? Cách sử dụng như thế nào? Lợi ích và tác dụng phụ của thuốc PrEP ra sao? Bài viết này sẽ giúp bạn giải đáp những thắc mắc này.

Thuốc PrEP - Giải pháp hiệu quả để ngăn ngừa HIV cho những người có nguy cơ cao

Giới thiệu về thuốc PrEP

PrEP là từ viết tắt của cụm từ Pre-exposure prophylaxis, nghĩa là việc điều trị dự phòng HIV trước khi phơi nhiễm. Thuốc PrEP là một loại thuốc kháng virus được sử dụng cho những người chưa nhiễm HIV nhưng có nguy cơ cao tiếp xúc với virus này, như quan hệ tình dục không an toàn, tiêm chích ma túy, hành nghề mại dâm hoặc là bạn đời của người nhiễm HIV3. Thuốc PrEP có thể làm giảm nguy cơ nhiễm HIV lên đến hơn 90% nếu được sử dụng theo quy định.

Thuốc PrEP chứa hai loại thuốc kháng virus cũng được sử dụng để điều trị những người bị nhiễm HIV, tenofovir disoproxil fumarate (TDF) và emtricitabine (FTC). Những loại thuốc này ngăn chặn sự xâm nhập của virus HIV vào các tế bào miễn dịch trong cơ thể. Khi đã uống PrEP, nếu bạn tiếp xúc với HIV, thuốc PrEP sẽ tiêu diệt virus trước khi virus tấn công các tế bào miễn dịch của bạn.

Cách sử dụng thuốc PrEP

Để sử dụng thuốc PrEP, bạn cần phải thực hiện các bước sau:

  • Bước 1: Kiểm tra tình trạng nhiễm HIV. Bạn cần phải chắc chắn rằng bạn chưa nhiễm HIV trước khi bắt đầu sử dụng PrEP. Bạn có thể kiểm tra tại các cơ sở y tế, các phòng khám cộng đồng hoặc sử dụng bộ xét nghiệm HIV tại nhà. Nếu kết quả âm tính, bạn có thể tiếp tục bước tiếp theo. Nếu kết quả dương tính, bạn cần phải điều trị HIV ngay lập tức và không được sử dụng PrEP.
  • Bước 2: Tư vấn và đánh giá nguy cơ. Bạn cần phải được tư vấn và đánh giá nguy cơ nhiễm HIV bởi một bác sĩ hoặc nhân viên y tế có chuyên môn. Họ sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn về thuốc PrEP, cách sử dụng, lợi ích, tác dụng phụ và những điều cần lưu ý khi sử dụng. Họ cũng sẽ hỏi bạn về những hành vi nguy cơ của bạn, như số lượng và loại bạn tình, việc sử dụng bao cao su, tiêm chích ma túy hay có bệnh lây qua đường tình dục hay không. Dựa trên những thông tin này, họ sẽ xác định xem bạn có thích hợp để sử dụng PrEP hay không.
  • Bước 3: Xét nghiệm máu và nước tiểu. Bạn cần phải làm các xét nghiệm máu và nước tiểu để kiểm tra chức năng thận, gan, mật và các chỉ số khác của cơ thể. Đây là những xét nghiệm quan trọng để đảm bảo rằng bạn có thể sử dụng PrEP một cách an toàn và hiệu quả. Nếu kết quả xét nghiệm bình thường, bạn có thể tiếp tục bước tiếp theo. Nếu kết quả xét nghiệm có vấn đề, bạn cần phải được điều trị hoặc theo dõi sát sao bởi bác sĩ.
  • Bước 4: Kê đơn và lấy thuốc. Nếu bạn đã hoàn thành các bước trên và được xác nhận là phù hợp để sử dụng PrEP, bạn sẽ được kê đơn và lấy thuốc PrEP tại cơ sở y tế hoặc phòng khám cộng đồng. Bạn cần phải tuân thủ theo chỉ dẫn của bác sĩ về liều lượng và thời gian sử dụng thuốc.

Có hai cách sử dụng thuốc PrEP chính là uống hàng ngày hoặc uống theo tình huống:

  • Uống hàng ngày: Đây là cách sử dụng cho mọi người khi có hành vi nguy cơ, bao gồm quan hệ tình dục không an toàn, tiêm chích ma túy, hành nghề mại dâm hoặc là bạn đời của người nhiễm HIV. Bạn cần phải uống một viên thuốc PrEP mỗi ngày vào cùng một giờ. Bạn nên uống thuốc PrEP trước khi có hành vi nguy cơ ít nhất 7 ngày đối với nam giới và 21 ngày đối với nữ giới để đạt hiệu quả cao nhất. Bạn cũng nên tiếp tục uống thuốc PrEP trong 28 ngày sau khi có hành vi nguy cơ cuối cùng. Nếu bạn quên uống thuốc PrEP, bạn nên uống ngay khi nhớ ra, miễn là chưa quá 24 giờ kể từ giờ bạn thường uống. Nếu bạn quên uống thuốc PrEP nhiều lần, bạn nên liên hệ với bác sĩ để được tư vấn và hướng dẫn.
  • Uống theo tình huống: Đây là cách sử dụng cho những người không có hành vi nguy cơ thường xuyên, nhưng có thể có những lần quan hệ tình dục không an toàn đột xuất. Bạn cần phải uống hai viên thuốc PrEP từ 2 đến 24 giờ trước khi có hành vi nguy cơ, sau đó uống một viên mỗi ngày cho đến khi không còn hành vi nguy cơ. Bạn nên uống thuốc PrEP ít nhất 2 giờ trước khi có hành vi nguy cơ để đảm bảo hiệu quả. Nếu bạn có hành vi nguy cơ liên tục trong nhiều ngày, bạn nên chuyển sang cách sử dụng hàng ngày.

Lợi ích và tác dụng phụ của thuốc PrEP

Thuốc PrEP là một giải pháp hiệu quả để ngăn ngừa HIV cho những người có nguy cơ cao. Theo các nghiên cứu lâm sàng, thuốc PrEP có thể làm giảm nguy cơ nhiễm HIV lên đến hơn 90% nếu được sử dụng đúng cách và liên tục. Thuốc PrEP cũng có thể giúp bạn giảm lo lắng và tăng cường sự tự tin khi quan hệ tình dục. Thuốc PrEP cũng không ảnh hưởng đến khả năng sinh sản hay sử dụng các biện pháp tránh thai khác.

Tuy nhiên, thuốc PrEP cũng có thể gây ra một số tác dụng phụ cho một số người, như buồn nôn, tiêu chảy, đau đầu, mệt mỏi hay chóng mặt. Những tác dụng phụ này thường nhẹ và biến mất sau vài tuần sử dụng. Nếu bạn gặp phải những tác dụng phụ nghiêm trọng hoặc kéo dài, bạn nên tham khảo ý kiến của bác sĩ. Ngoài ra, thuốc PrEP cũng có thể gây ra những biến đổi về chức năng thận, gan, mật hoặc xương ở một số trường hợp hiếm gặp. Do đó, bạn cần phải thường xuyên kiểm tra sức khỏe và theo dõi kết quả xét nghiệm khi sử dụng PrEP.

Kết luận

Thuốc PrEP là một giải pháp hiệu quả để ngăn ngừa HIV cho những người có nguy cơ cao. Tuy nhiên, thuốc PrEP không phải là một phương pháp tránh thai hoàn hảo và không thể bảo vệ bạn khỏi các bệnh lây qua đường tình dục khác. Do đó, bạn vẫn nên kết hợp sử dụng bao cao su và các biện pháp phòng ngừa khác khi quan hệ tình dục. Bạn cũng nên kiểm tra sức khỏe thường xuyên và điều trị kịp thời nếu có triệu chứng bất thường. Nếu bạn muốn sử dụng PrEP, bạn nên được tư vấn và hướng dẫn bởi những người có chuyên môn và tuân thủ theo chỉ dẫn của họ. Chỉ có vậy, bạn mới có thể tận hưởng cuộc sống tình dục an toàn và khỏe mạnh.

Bạn cũng có thể thích..