Sức khỏe tổng quát

Tiêu chảy cấp: Nguyên nhân, triệu chứng và cách ăn uống hợp lý để nhanh khỏi

📰 Đọc bài này trong: 6 Phút

Tiêu chảy cấp là một tình trạng thường gặp, có thể xảy ra ở bất kỳ lứa tuổi nào. Tiêu chảy cấp là khi bạn phải đi ngoài nhiều lần trong ngày, phân loãng hoặc có nước, và kéo dài trong ít hơn 14 ngày. Tiêu chảy cấp có thể gây ra nhiều biến chứng như mất nước, suy dinh dưỡng, giảm miễn dịch, và thậm chí tử vong. Vậy nguyên nhân, triệu chứng và cách ăn uống hợp lý để nhanh khỏi tiêu chảy cấp là gì? Hãy cùng tìm hiểu trong bài viết này.

Tiêu chảy cấp: Nguyên nhân, triệu chứng và cách ăn uống hợp lý để nhanh khỏi

Giới thiệu

Tiêu chảy cấp là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây ra tử vong ở trẻ em dưới 5 tuổi trên toàn thế giới. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), có khoảng 1,7 tỷ ca tiêu chảy cấp mỗi năm, trong đó có khoảng 525.000 ca tử vong. Tại Việt Nam, theo số liệu của Bộ Y tế, tiêu chảy cấp là một trong những bệnh truyền nhiễm phổ biến, chiếm khoảng 10% số ca nhập viện do bệnh truyền nhiễm. Tiêu chảy cấp có thể gây ra nhiều biến chứng như mất nước, suy dinh dưỡng, giảm miễn dịch, và thậm chí tử vong nếu không được điều trị kịp thời và hợp lý.

Nội dung chính

Nguyên nhân của tiêu chảy cấp

Tiêu chảy cấp có thể có nhiều nguyên nhân khác nhau, nhưng phổ biến nhất là do nhiễm khuẩn, virus hoặc ký sinh trùng. Một số nguyên nhân thường gặp của tiêu chảy cấp là:

  • Nhiễm khuẩn: Có thể do vi khuẩn như Escherichia coli, Salmonella, Shigella, Campylobacter, Vibrio cholerae… hoặc do các loại khuẩn khác như Clostridium difficile . Nhiễm khuẩn thường xảy ra khi bạn ăn uống không sạch sẽ, tiếp xúc với người bệnh hoặc động vật bệnh, hoặc sử dụng các loại thuốc kháng sinh.
  • Nhiễm virus: Có thể do virus như rotavirus, norovirus, adenovirus, astrovirus… hoặc do các loại virus khác như coronavirus . Nhiễm virus thường xảy ra khi bạn tiếp xúc với người bệnh hoặc động vật bệnh, hoặc khi bạn uống nước ô nhiễm.
  • Nhiễm ký sinh trùng: Có thể do ký sinh trùng như Giardia lamblia, Entamoeba histolytica, Cryptosporidium… hoặc do các loại ký sinh trùng khác như lăng quăng . Nhiễm ký sinh trùng thường xảy ra khi bạn ăn uống không sạch sẽ, uống nước ô nhiễm, hoặc đi du lịch ở các nơi có mức vệ sinh kém.

Ngoài ra, tiêu chảy cấp cũng có thể do một số nguyên nhân khác như:

  • Dị ứng hoặc không dung nạp thực phẩm: Có thể do bạn dị ứng hoặc không dung nạp được một số loại thực phẩm như sữa, gluten, đậu nành… Điều này có thể gây ra viêm ruột hoặc kích ứng đường tiêu hóa, dẫn đến tiêu chảy.
  • Rối loạn tiêu hóa: Có thể do bạn bị một số rối loạn tiêu hóa như hội chứng ruột kích thích, bệnh Crohn, viêm loét dạ dày ruột… Điều này có thể gây ra sự thay đổi của chức năng đường tiêu hóa, dẫn đến tiêu chảy.
  • Sử dụng thuốc: Có thể do bạn sử dụng một số loại thuốc như thuốc kháng sinh, thuốc chống viêm, thuốc giảm đau, thuốc chống đông máu… Điều này có thể gây ra sự cân bằng của vi khuẩn trong đường tiêu hóa, dẫn đến tiêu chảy.
  • Tình trạng sức khỏe khác: Có thể do bạn bị một số tình trạng sức khỏe khác như ung thư, suy giảm miễn dịch, bệnh gan, bệnh thận… Điều này có thể gây ra sự suy yếu của cơ thể, dẫn đến tiêu chảy.

Triệu chứng của tiêu chảy cấp

Triệu chứng chính của tiêu chảy cấp là phải đi ngoài nhiều lần trong ngày, phân loãng hoặc có nước, và kéo dài trong ít hơn 14 ngày. Tùy thuộc vào nguyên nhân và mức độ của tiêu chảy cấp, bạn có thể có một số triệu chứng khác như:

  • Đau bụng, chuột rút hoặc co thắt
  • Sốt, ớn lạnh hoặc mồ hôi
  • Buồn nôn, nôn mửa hoặc chán ăn
  • Khô miệng, khát nước hoặc mất nước
  • Mệt mỏi, yếu đuối hoặc thiếu máu
  • Phân có máu, nhầy hoặc dịch nhầy

Nếu bạn có một trong những triệu chứng sau đây, bạn nên đi khám bác sĩ ngay lập tức:

  • Tiêu chảy kéo dài hơn 14 ngày hoặc tái phát liên tục
  • Tiêu chảy quá nhiều hoặc quá lâu làm bạn mất nước nghiêm trọng
  • Tiêu chảy quá nhiều hoặc quá lâu làm bạn mất nước nghiêm trọng, gây ra các triệu chứng như khô miệng, khát nước, mắt chìm, da nhăn, niệu ít hoặc không niệu, huyết áp thấp, nhịp tim nhanh, suy hô hấp, suy thận, suy tim, hoặc hôn mê. Mất nước là một trong những nguyên nhân gây tử vong do tiêu chảy cấp, đặc biệt ở trẻ em và người già.
  • Tiêu chảy có máu, nhầy hoặc dịch nhầy, có thể là dấu hiệu của viêm ruột hoặc nhiễm khuẩn nghiêm trọng. Tiêu chảy có máu cũng có thể gây ra thiếu máu do mất máu nhiều.
  • Sốt cao, ớn lạnh hoặc mồ hôi, có thể là dấu hiệu của nhiễm trùng huyết hoặc sốc nhiễm khuẩn. Đây là các tình trạng nguy hiểm, có thể gây ra suy gan, suy thận, suy tim, suy hô hấp, hoặc tử vong.
  • Tiêu chảy kèm theo các triệu chứng khác như đau ngực, khó thở, đau đầu, liệt nửa người, co giật, hay mất trí nhớ. Đây có thể là dấu hiệu của các bệnh nghiêm trọng khác như đột quỵ, tim bệnh lý, viêm não, hoặc ung thư.

Cách ăn uống hợp lý để nhanh khỏi tiêu chảy cấp

Cách ăn uống hợp lý là một trong những yếu tố quan trọng để giúp bạn nhanh khỏi tiêu chảy cấp. Cách ăn uống hợp lý bao gồm:

  • Bổ sung đủ nước và điện giải: Bạn nên uống nhiều nước sạch hoặc các loại nước có điện giải như nước dừa, nước cam pha đường muối, nước lọc pha đường muối và bột dinh dưỡng (Oral Rehydration Solution – ORS)… để bù lại lượng nước và điện giải mất đi do tiêu chảy. Bạn có thể mua ORS ở các hiệu thuốc hoặc tự pha theo công thức: 1 lít nước sạch + 6 muỗng canh đường + 1/2 muỗng cà phê muối. Bạn nên uống từ 50 – 100 ml sau mỗi lần đi ngoài và uống thêm từ 2 – 3 lít mỗi ngày.
  • Ăn các loại thực phẩm dễ tiêu và giàu dinh dưỡng: Bạn nên ăn các loại thực phẩm dễ tiêu và giàu dinh dưỡng như cháo gạo, bánh mì, bánh quy không ngọt, chuối, táo xay… để cung cấp năng lượng và vitamin cho cơ thể. Bạn cũng nên ăn các loại thực phẩm giàu canxi như sữa chua không đường hoặc phô mai để bổ sung vi khuẩn có lợi cho đường ruột.
  • Tránh các loại thực phẩm kích thích và khó tiêu: Bạn nên tránh các loại thực phẩm kích thích và khó tiêu như cà phê, trà, đồ uống có ga, rượu, bia, đồ ăn cay, đồ ăn chiên xào, đồ ăn nhiều dầu mỡ, đồ ăn nhiều gia vị, đồ ăn chua, đồ ăn có nhiều sợi như rau xanh, quả chín… để không làm kích thích hoặc kích ứng thêm đường tiêu hóa.
  • Kiêng các loại thực phẩm dị ứng hoặc không dung nạp: Bạn nên kiêng các loại thực phẩm dị ứng hoặc không dung nạp nếu bạn biết mình bị dị ứng hoặc không dung nạp chúng. Một số loại thực phẩm thường gây dị ứng hoặc không dung nạp là sữa, gluten, đậu nành, trứng, hải sản…

Kết luận

Tiêu chảy cấp là một tình trạng thường gặp, có thể gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm nếu không được điều trị kịp thời và hợp lý. Nguyên nhân của tiêu chảy cấp có thể do nhiễm khuẩn, virus, ký sinh trùng, dị ứng, rối loạn tiêu hóa, sử dụng thuốc, hoặc tình trạng sức khỏe khác. Triệu chứng của tiêu chảy cấp là phải đi ngoài nhiều lần trong ngày, phân loãng hoặc có nước, và kéo dài trong ít hơn 14 ngày. Bạn cần đi khám bác sĩ ngay lập tức nếu bạn có các triệu chứng nguy hiểm như mất nước nghiêm trọng, tiêu chảy có máu, sốt cao, hoặc các triệu chứng khác liên quan đến tim mạch, não bộ, gan, thận… Cách ăn uống hợp lý để nhanh khỏi tiêu chảy cấp là bổ sung đủ nước và điện giải, ăn các loại thực phẩm dễ tiêu và giàu dinh dưỡng, tránh các loại thực phẩm kích thích và khó tiêu, và kiêng các loại thực phẩm dị ứng hoặc không dung nạp.

Bạn cũng có thể thích..