Dinh dưỡng và chế độ ăn Sức khỏe tổng quát

Tiểu đường kiêng gì, nên ăn gì? Những lời khuyên dinh dưỡng từ chuyên gia

📰 Đọc bài này trong: 6 Phút

Tiểu đường là một căn bệnh mạn tính, không thể chữa khỏi hoàn toàn, nhưng có thể kiểm soát được nếu người bệnh tuân thủ chế độ ăn uống và điều trị đúng cách. Việc ăn uống hợp lý không chỉ giúp người bệnh giảm nguy cơ biến chứng, mà còn cải thiện chất lượng cuộc sống. Vậy tiểu đường kiêng gì, nên ăn gì? Hãy cùng tìm hiểu những lời khuyên dinh dưỡng từ chuyên gia trong bài viết này.

Tiểu đường kiêng gì, nên ăn gì? Những lời khuyên dinh dưỡng từ chuyên gia

Giới thiệu

Theo thống kê của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), tiểu đường là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây tử vong trên thế giới. Tại Việt Nam, số người mắc tiểu đường cũng đang tăng nhanh, từ khoảng 1 triệu người vào năm 2000 lên hơn 5 triệu người vào năm 2017. Tiểu đường là một căn bệnh liên quan đến sự tăng cao của lượng đường (glucose) trong máu do cơ thể không thể sản xuất hoặc sử dụng insulin hiệu quả. Insulin là một loại hormone do tuyến tụy tiết ra, có chức năng giúp glucose vào các tế bào để cung cấp năng lượng cho cơ thể. Khi cơ thể thiếu insulin hoặc insulin không hoạt động tốt, glucose sẽ tích tụ trong máu, gây ra các triệu chứng như khát nước, tiểu nhiều, mệt mỏi, sút cân, mắt mờ… Nếu không được kiểm soát và điều trị kịp thời, tiểu đường có thể dẫn đến các biến chứng nguy hiểm như suy thận, mù lòa, đột quỵ, tim mạch…

Tiểu đường có hai loại chính là tiểu đường loại 1 và tiểu đường loại 2. Tiểu đường loại 1 thường xuất hiện ở trẻ em và thanh thiếu niên, do hệ miễn dịch tấn công và phá hủy các tế bào sản xuất insulin trong tuyến tụy. Người bệnh tiểu đường loại 1 phải tiêm insulin hàng ngày để duy trì mức đường huyết ổn định. Tiểu đường loại 2 thường gặp ở người lớn tuổi và những người có nguy cơ cao như béo phì, ít vận động, có tiền sử gia đình mắc bệnh… Người bệnh tiểu đường loại 2 vẫn có thể sản xuất insulin, nhưng không đủ hoặc cơ thể không phản ứng với insulin. Người bệnh tiểu đường loại 2 có thể điều trị bằng thuốc uống hoặc tiêm insulin, tùy theo mức độ nặng nhẹ của bệnh.

Một yếu tố quan trọng trong việc kiểm soát tiểu đường là chế độ ăn uống. Người bệnh tiểu đường cần phải biết những thực phẩm nào nên ăn, nên tránh, và cách phối hợp các bữa ăn sao cho cân bằng và hợp lý. Việc ăn uống không đúng cách có thể gây ra những biến động đột ngột của mức đường huyết, ảnh hưởng đến sức khỏe và chất lượng cuộc sống của người bệnh. Do đó, người bệnh tiểu đường cần phải có một kế hoạch ăn uống khoa học và thực hiện nghiêm túc.

Nội dung chính

Tiểu đường kiêng gì?

Người bệnh tiểu đường cần kiêng những thực phẩm có hàm lượng carbohydrate cao, đặc biệt là những loại carbohydrate đơn giản, dễ tiêu hóa và nhanh chóng tăng mức đường huyết. Những thực phẩm này bao gồm:

  • Đường và các sản phẩm chứa đường như kẹo, bánh ngọt, sô-cô-la, kem, nước ngọt, nước ép trái cây…
  • Bột mì trắng và các sản phẩm làm từ bột mì trắng như bánh mì, mì, bún, phở, bánh cuốn, bánh xèo…
  • Gạo trắng và các sản phẩm làm từ gạo trắng như cơm, cháo, xôi, bánh trôi…
  • Khoai tây, khoai lang, sắn và các sản phẩm làm từ chúng như khoai chiên, khoai luộc, bánh khoai…
  • Ngũ cốc nguyên hạt chưa qua xử lý như yến mạch, lúa mạch, gạo lứt… (có thể ăn với số lượng hạn chế)
  • Trái cây có hàm lượng đường cao như chuối, nho, mít, dừa… (có thể ăn với số lượng hạn chế)
  • Rượu và các loại đồ uống có cồn

Ngoài ra, người bệnh tiểu đường cũng cần kiêng những thực phẩm có hàm lượng chất béo cao, đặc biệt là chất béo bão hòa và chất béo trans. Những thực phẩm này có thể gây tăng cholesterol máu, gây nguy cơ cao cho các bệnh tim mạch. Những thực phẩm này bao gồm:

  • Thịt đỏ, da thịt gia cầm, lòng đỏ trứng
  • Bơ, phô mai, sữa béo
  • Dầu mỡ động vật như mỡ heo, mỡ gà…
  • Các loại dầu chiên rán nhiều lần
  • Các loại bánh quy, snack có chứa chất béo trans

Tiểu đường nên ăn gì?

Người bệnh tiểu đường nên ăn những thực phẩm có hàm lượng carbohydrate vừa phải, phức tạp và giàu chất xơ. Những thực phẩm này sẽ giúp duy trì mức đường huyết ổn định và cải thiện chức năng tiêu hóa. Những thực phẩm này bao gồm:

  • Ngũ cốc nguyên hạt đã qua xử lý như gạo nâu, gạo đen, gạo lức…
  • Bột mì nguyên cám và các sản phẩm làm từ bột mì nguyên cám như bánh mì, mì ống, bánh pizza…
  • Rau xanh và các loại rau củ quả có màu sắc đậm như cà rốt, cà chua, bí đỏ, dưa hấu…
  • Đậu và các sản phẩm làm từ đậu như đậu phụ, đậu nành, sữa đậu nành…
  • Hạt và các sản phẩm làm từ hạt như hạnh nhân, óc chó, dầu hạt…

Người bệnh tiểu đường cũng nên ăn những thực phẩm có hàm lượng protein cao và chất béo tốt. Những thực phẩm này sẽ giúp cung cấp năng lượng, xây dựng cơ bắp, và bảo vệ tim mạch. Những thực phẩm này bao gồm:

  • Thịt trắng, da thịt gia cầm gỡ bỏ, lòng trắng trứng
  • Cá và các loại hải sản giàu omega-3 như cá hồi, cá ngừ, sò, tôm…
  • Sữa ít béo hoặc không béo và các sản phẩm làm từ sữa ít béo hoặc không béo như sữa chua, phô mai…
  • Dầu thực vật như dầu ô liu, dầu hướng dương, dầu đậu nành…
  • Bơ thực vật như bơ đậu phộng, bơ hạnh nhân…

Những lời khuyên dinh dưỡng từ chuyên gia

Để có một chế độ ăn uống khoa học và hiệu quả cho người bệnh tiểu đường, bạn nên tham khảo những lời khuyên sau đây từ các chuyên gia dinh dưỡng:

  • Lập kế hoạch ăn uống theo nguyên tắc 3 không: không bỏ bữa, không ăn quá no, không ăn vội vàng.
  • Phân bổ lượng carbohydrate trong ngày thành nhiều bữa ăn nhỏ và đều đặn. Không nên ăn quá nhiều carbohydrate trong một bữa ăn hoặc để quá lâu giữa các bữa ăn.
  • Chọn những loại carbohydrate phức tạp và giàu chất xơ để giảm tốc độ tăng mức đường huyết. Tránh những loại carbohydrate đơn giản và có chỉ số đường huyết cao.
  • Kết hợp carbohydrate với protein và chất béo tốt để tăng cảm giác no lâu và giảm ham muốn ăn ngọt.
  • Ăn nhiều rau xanh và rau củ quả để cung cấp vitamin, khoáng chất, chất chống oxy hóa và chất xơ cho cơ thể. Chọn những loại rau củ quả có màu sắc đậm và ít đường.
  • Ăn cá và các loại hải sản ít nhất hai lần một tuần để bổ sung omega-3 cho tim mạch. Hạn chế ăn thịt đỏ và chọn thịt trắng hoặc thịt nạc để giảm cholesterol máu.
  • Uống nhiều nước lọc hoặc nước chanh để giải khát và thanh lọc cơ thể. Tránh uống nước ngọt, nước ép trái cây, rượu và các loại đồ uống có cồn.
  • Sử dụng các loại gia vị tự nhiên như tỏi, hành, ớt, gừng, nghệ… để tăng hương vị và khả năng chống viêm cho thức ăn. Tránh sử dụng các loại gia vị có chứa nhiều muối, đường, chất bảo quản như nước mắm, nước tương, xốt mayonnaise…
  • Tham gia các hoạt động thể chất như đi bộ, đạp xe, bơi lội… để tăng cường sức khỏe, giảm cân và giảm mức đường huyết. Nên vận động ít nhất 30 phút một ngày và 5 ngày một tuần.

Kết luận

Tiểu đường là một căn bệnh mạn tính, không thể chữa khỏi hoàn toàn, nhưng có thể kiểm soát được nếu người bệnh tuân thủ chế độ ăn uống và điều trị đúng cách. Việc ăn uống hợp lý không chỉ giúp người bệnh giảm nguy cơ biến chứng, mà còn cải thiện chất lượng cuộc sống. Người bệnh tiểu đường cần phải biết những thực phẩm nào nên ăn, nên tránh, và cách phối hợp các bữa ăn sao cho cân bằng và hợp lý. Ngoài ra, người bệnh tiểu đường cũng nên kết hợp với các hoạt động thể chất để tăng cường sức khỏe và giảm mức đường huyết. Hy vọng bài viết này sẽ giúp bạn có thêm kiến thức và kinh nghiệm trong việc chăm sóc sức khỏe cho bản thân và người thân mắc tiểu đường.

Bạn cũng có thể thích..