Sức khỏe tổng quát

U nang buồng trứng – Nguyên nhân, triệu chứng và cách điều trị hiệu quả

📰 Đọc bài này trong: 8 Phút

U nang buồng trứng là một tình trạng phổ biến ở phụ nữ trong độ tuổi sinh sản, khi mà một hoặc nhiều túi chứa dịch hình thành trong buồng trứng. U nang buồng trứng có thể không gây ra bất kỳ triệu chứng nào, hoặc có thể gây ra các triệu chứng như đau bụng dưới, rong kinh, khó thụ thai, hoặc biến chứng nguy hiểm như vỡ u nang hoặc xoắn u nang. U nang buồng trứng có thể được phát hiện qua siêu âm, xét nghiệm máu, hoặc các xét nghiệm khác. Cách điều trị u nang buồng trứng phụ thuộc vào loại u nang, kích thước u nang, tuổi của bệnh nhân, và mong muốn có thai của bệnh nhân. Cách điều trị có thể bao gồm theo dõi, dùng thuốc, hoặc phẫu thuật.

U nang buồng trứng - Nguyên nhân, triệu chứng và cách điều trị hiệu quả

Giới thiệu

U nang buồng trứng là một tình trạng khá phổ biến ở phụ nữ trong độ tuổi sinh sản. Theo ước tính, khoảng 8% phụ nữ từ 15 đến 50 tuổi có u nang buồng trứng. U nang buồng trứng là gì? U nang buồng trứng là một túi chứa dịch hoặc chất rắn hình thành trong hoặc xung quanh buồng trứng. Buồng trứng là hai cơ quan hình hạt đậu, nằm ở hai bên của tử cung, có chức năng sản xuất và giải phóng trứng để thụ tinh. U nang buồng trứng có thể hình thành do quá trình sinh sản bình thường của buồng trứng, hoặc do các rối loạn về hormone, viêm nhiễm, hay các bệnh lý khác.

U nang buồng trứng có rất nhiều loại khác nhau, tùy thuộc vào nguyên nhân và cấu trúc của u nang. Một số loại u nang buồng trứng thông thường là:

  • U nang dạy ốc (follicular cyst): Là loại u nang do quá trình sinh sản bình thường của buồng trứng. Mỗi tháng, một trong hai buồng trứng sẽ giải phóng một quả trứng từ một túi nhỏ gọi là dạy ốc (follicle). Nếu dạy ốc không vỡ để giải phóng quả trứng, hoặc vỡ nhưng không thoát ra khỏi buồng trứng, thì dạy ốc sẽ tiếp tục phát triển thành một u nang. U nang dạy ốc thường không gây ra triệu chứng và tự tan biến trong vòng một đến ba chu kỳ kinh nguyệt.
  • U nang vòng vành (corpus luteum cyst): Là loại u nang do quá trình sinh sản bình thường của buồng trứng. Sau khi dạy ốc vỡ và giải phóng quả trứng, dạy ốc sẽ biến đổi thành một cơ quan gọi là vòng vành (corpus luteum), có chức năng sản xuất hormone progesterone để chuẩn bị cho sự thụ thai. Nếu vòng vành bị đóng kín và không thoát ra khỏi buồng trứng, thì vòng vành sẽ tích tụ dịch và hình thành một u nang. U nang vòng vành thường không gây ra triệu chứng và tự tan biến trong vòng một vài tuần.
  • U nang đa nang buồng trứng (polycystic ovary syndrome – PCOS): Là loại u nang do rối loạn về hormone. PCOS là một tình trạng khi mà buồng trứng sản xuất quá nhiều hormone nam (androgen), làm ảnh hưởng đến quá trình giải phóng quả trứng. Điều này dẫn đến việc hình thành nhiều u nang nhỏ trong buồng trứng, gây ra các triệu chứng như rong kinh, khó thụ thai, tăng cân, mụn trứng cá, rụng tóc, hoặc lông mọc nhiều ở mặt, ngực, hoặc lưng. PCOS có thể được điều trị bằng thuốc hoặc phẫu thuật.
  • U nang chocolate (endometrioma): Là loại u nang do bệnh lý niêm mạc tử cung (endometriosis). Endometriosis là một tình trạng khi mà niêm mạc tử cung (endometrium), là lớp mô bao phủ bên trong tử cung, mọc ra ngoài tử cung và gắn vào các cơ quan khác như buồng trứng, ruột, hoặc bàng quang. Khi niêm mạc tử cung bị kích thích bởi hormone trong chu kỳ kinh nguyệt, niêm mạc tử cung sẽ sưng lên, chảy máu, và gây viêm. Khi niêm mạc tử cung mọc vào buồng trứng, niêm mạc tử cung sẽ tích tụ máu và hình thành một u nang có màu đen như chocolate. U nang chocolate có thể gây ra các triệu chứng như đau bụng dưới, rong kinh, đau khi quan hệ tình dục, hoặc khó thụ thai. U nang chocolate có thể được điều trị bằng thuốc hoặc phẫu thuật.
  • U nang dermoid (teratoma): Là loại u nang do sự phát triển bất thường của các tế bào sinh dục. U nang dermoid có thể chứa các loại mô khác nhau như tóc, da, răng, xương, hoặc tuyến. U nang dermoid thường không gây ra triệu chứng và được phát hiện qua siêu âm. U nang dermoid có thể được điều trị bằng phẫu thuật.

Nội dung chính

Nguyên nhân

U nang buồng trứng có thể hình thành do nhiều nguyên nhân khác nhau. Một số nguyên nhân thông thường là:

  • Quá trình sinh sản bình thường của buồng trứng: Buồng trứng có chức năng sản xuất và giải phóng quả trứng để thụ tinh. Quá trình này được điều chỉnh bởi bởi các hormone nữ (estrogen và progesterone) và các hormone từ não (FSH và LH). Trong mỗi chu kỳ kinh nguyệt, một trong hai buồng trứng sẽ phát triển một túi nhỏ gọi là dạy ốc (follicle), chứa một quả trứng chưa trưởng thành. Khi dạy ốc đạt đến kích thước nhất định, buồng trứng sẽ giải phóng quả trứng từ dạy ốc, quá trình này gọi là rụng trứng (ovulation). Sau khi rụng trứng, dạy ốc sẽ biến đổi thành một cơ quan gọi là vòng vành (corpus luteum), có chức năng sản xuất hormone progesterone để chuẩn bị cho sự thụ thai. Nếu không có sự thụ thai, vòng vành sẽ tan biến và kết thúc chu kỳ kinh nguyệt. Đôi khi, quá trình này có thể bị rối loạn, dẫn đến việc hình thành u nang dạy ốc hoặc u nang vòng vành.
  • Rối loạn về hormone: Hormone có vai trò quan trọng trong việc điều chỉnh hoạt động của buồng trứng. Nếu cơ thể sản xuất quá nhiều hoặc quá ít hormone, buồng trứng có thể không hoạt động bình thường, gây ra các vấn đề về rụng trứng, kinh nguyệt, hoặc khả năng sinh sản. Một số rối loạn về hormone có thể gây ra u nang buồng trứng là: hội chứng đa nang buồng trứng (PCOS), suy giảm chức năng buồng trứng sớm (POF), hoặc tăng sản xuất prolactin (hyperprolactinemia).
  • Viêm nhiễm: Viêm nhiễm có thể xảy ra ở bất kỳ cơ quan nào của hệ sinh dục nữ, bao gồm cả buồng trứng. Viêm nhiễm có thể do các vi khuẩn, virus, nấm, hoặc ký sinh trùng gây ra. Viêm nhiễm có thể gây ra các triệu chứng như đau bụng dưới, sốt, khí hư bất thường, hoặc khó thụ thai. Viêm nhiễm có thể làm tổn thương buồng trứng và gây ra u nang buồng trứng.
  • Bệnh lý niêm mạc tử cung (endometriosis): Endometriosis là một tình trạng khi mà niêm mạc tử cung (endometrium), là lớp mô bao phủ bên trong tử cung, mọc ra ngoài tử cung và gắn vào các cơ quan khác như buồng trứng, ruột, hoặc bàng quang. Khi niêm mạc tử cung bị kích thích bởi hormone trong chu kỳ kinh nguyệt, niêm mạc tử cung sẽ sưng lên, chảy máu, và gây viêm. Khi niêm mạc tử cung mọc vào buồng trứng, niêm mạc tử cung sẽ tích tụ máu và hình thành u nang chocolate.
  • Sự phát triển bất thường của các tế bào sinh dục: Các tế bào sinh dục là những tế bào có khả năng phát triển thành các loại tế bào khác nhau trong cơ thể. Đôi khi, các tế bào sinh dục có thể phát triển bất thường và hình thành u nang dermoid, chứa các loại mô khác nhau như tóc, da, răng, xương, hoặc tuyến.

Triệu chứng

U nang buồng trứng có thể không gây ra bất kỳ triệu chứng nào, hoặc có thể gây ra các triệu chứng khác nhau tùy thuộc vào loại u nang, kích thước u nang, và biến chứng của u nang. Một số triệu chứng thông thường của u nang buồng trứng là:

  • Đau bụng dưới: Đây là triệu chứng phổ biến nhất của u nang buồng trứng. Đau bụng dưới có thể xuất hiện ở một hoặc cả hai bên bụng, tùy thuộc vào vị trí của u nang. Đau bụng dưới có thể là đau nhẹ hoặc đau nặng, đau liên tục hoặc đau đột ngột, đau lúc rụng trứng hoặc lúc kinh nguyệt, hoặc đau khi quan hệ tình dục, vận động, hoặc đi tiểu. Đau bụng dưới có thể do u nang gây áp lực lên các cơ quan xung quanh, hoặc do u nang vỡ hoặc xoắn gây ra viêm nhiễm.
  • Rong kinh: Rong kinh là tình trạng khi mà kinh nguyệt kéo dài hơn 7 ngày, hoặc lượng máu ra nhiều hơn bình thường. Rong kinh có thể do u nang buồng trứng ảnh hưởng đến sự cân bằng hormone trong cơ thể, làm thay đổi chu kỳ kinh nguyệt. Rong kinh cũng có thể do u nang chocolate gây ra sự chảy máu trong buồng trứng.
  • Khó thụ thai: Khó thụ thai là tình trạng khi mà không thể mang thai sau một năm quan hệ tình dục thường xuyên mà không sử dụng biện pháp tránh thai. Khó thụ thai có thể do u nang buồng trứng gây ra các vấn đề về rụng trứng, làm giảm khả năng thụ tinh của quả trứng. Khó thụ thai cũng có thể do u nang buồng trứng gây áp lực lên tử cung hoặc ống dẫn trứng, làm giảm khả năng niêm mạc tử cung phát triển hoặc quả trứng di chuyển.
  • Biến chứng nguy hiểm: U nang buồng trứng có thể gây ra các biến chứng nguy hiểm như vỡ u nang hoặc xoắn u nang. Vỡ u nang là khi mà túi chứa dịch của u nang bị rách và dịch chảy ra khỏi buồng trứng. Vỡ u nang có thể gây ra các triệu chứng như đau bụng dưới rất nặng, sốt, buồn nôn, hoặc sốc. Xoắn u nang là khi mà u nang xoay quanh chân cung cấp máu cho buồng trứng. Xoắn u nang có thể gây ra các triệu chứng như đau bụng dưới rất nặng, buồn nôn, ói mửa, hoặc tê liệt. Cả hai biến chứng này đều cần được cấp cứu ngay lập tức, vì có thể gây ra nguy cơ mất máu nhiều, nhiễm trùng, hoặc suy gan.

Cách điều trị

Cách điều trị u nang buồng trứng phụ thuộc vào nhiều yếu tố, như loại u nang, kích thước u nang, tuổi của bệnh nhân, và mong muốn có thai của bệnh nhân. Cách điều trị có thể bao gồm:

  • Theo dõi: Nếu u nang buồng trứng nhỏ, không gây ra triệu chứng, và không có dấu hiệu lành tính, bác sĩ có thể chỉ khuyên bệnh nhân theo dõi tình trạng của u nang qua siêu âm định kỳ. Nhiều u nang buồng trứng sẽ tự tan biến trong vòng vài tháng mà không cần điều trị. Bệnh nhân cũng nên báo cho bác sĩ nếu có bất kỳ triệu chứng mới hoặc thay đổi nào.
  • Dùng thuốc: Nếu u nang buồng trứng gây ra các triệu chứng khó chịu hoặc ảnh hưởng đến chu kỳ kinh nguyệt hoặc khả năng sinh sản, bác sĩ có thể kê đơn thuốc để điều chỉnh hormone hoặc giảm đau. Một số loại thuốc có thể được sử dụng là: thuốc tránh thai (birth control pills), thuốc giảm sản xuất androgen (anti-androgens), thuốc giảm sản xuất prolactin (dopamine agonists), hoặc thuốc giảm viêm (anti-inflammatory drugs).
  • Phẫu thuật: Nếu u nang buồng trứng lớn, gây ra biến chứng nguy hiểm, hoặc có dấu hiệu ác tính, bác sĩ có thể đề nghị phẫu thuật để loại bỏ u nang. Phẫu thuật có thể được thực hiện qua hai phương pháp: nội soi (laparoscopy) hoặc mổ bụng (laparotomy). Nội soi là phương pháp ít xâm lấn hơn, chỉ cần một hoặc vài đường rạch nhỏ ở bụng để đưa vào một thiết bị có camera và các dụng cụ phẫu thuật. Mổ bụng là phương pháp xâm lấn hơn, cần một đường rạch lớn ở bụng để tiếp cận buồng trứng. Phẫu thuật có thể chỉ loại bỏ u nang (cystectomy), hoặc loại bỏ toàn bộ buồng trứng (oophorectomy). Phẫu thuật có thể ảnh hưởng đến khả năng sinh sản của bệnh nhân, do đó bệnh nhân nên thảo luận với bác sĩ về các lựa chọn và rủi ro của phẫu thuật.

Kết luận

U nang buồng trứng là một tình trạng phổ biến ở phụ nữ trong độ tuổi sinh sản, khi mà một hoặc nhiều túi chứa dịch hình thành trong buồng trứng. U nang buồng trứng có thể không gây ra bất kỳ triệu chứng nào, hoặc có thể gây ra các triệu chứng như đau bụng dưới, rong kinh, khó thụ thai, hoặc biến chứng nguy hiểm như vỡ u nang hoặc xoắn u nang. U nang buồng trứng có thể được phát hiện qua siêu âm, xét nghiệm máu, hoặc các xét nghiệm khác. Cách điều trị u nang buồng trứng phụ thuộc vào loại u nang, kích thước u nang, tuổi của bệnh nhân, và mong muốn có thai của bệnh nhân. Cách điều trị có thể bao gồm theo dõi, dùng thuốc, hoặc phẫu thuật.

Bạn cũng có thể thích..