Sức khỏe tổng quát

Zona thần kinh: Nguyên nhân, triệu chứng bệnh và cách điều trị hiệu quả

📰 Đọc bài này trong: 12 Phút

Giới thiệu

Bạn có biết bệnh zona thần kinh là gì không? Đây là một loại bệnh nhiễm trùng da do virus varicella zoster gây ra. Virus này cũng chính là nguyên nhân của bệnh thủy đậu, một căn bệnh phổ biến ở trẻ em. Sau khi bạn đã khỏi bệnh thủy đậu, virus sẽ không biến mất hoàn toàn khỏi cơ thể bạn, mà sẽ ẩn náu trong các tế bào thần kinh. Khi cơ thể bạn gặp một số yếu tố như suy giảm miễn dịch, stress, nhiễm HIV, hóa trị liệu, mang thai,… virus sẽ tái hoạt động và gây ra bệnh zona thần kinh. Bệnh này có thể xảy ra ở bất kỳ vị trí nào trên cơ thể hoặc khuôn mặt của bạn theo dây thần kinh. Nếu không được điều trị kịp thời, bệnh zona thần kinh có thể gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm cho sức khỏe và thị lực của bạn.

Trong bài báo này, tôi sẽ cung cấp cho bạn những thông tin cần thiết về nguyên nhân, triệu chứng và cách điều trị hiệu quả cho bệnh zona thần kinh. Tôi hy vọng rằng qua bài báo này, bạn sẽ có được kiến thức để phòng ngừa và chữa trị bệnh zona thần kinh một cách an toàn và hiệu quả.

04bfeb2a aed7 462c 94a3 cd49a7559f5d

Nội dung chính

1. Nguyên nhân gây bệnh zona thần kinh

Bạn có biết virus varicella zoster là gì không? Đây là một loại virus thuộc họ herpes, có khả năng gây ra hai loại bệnh khác nhau: Bệnh thủy đậu và bệnh zona thần kinh. Bệnh thủy đậu là một căn bệnh truyền nhiễm rất phổ biến ở trẻ em, thường xảy ra khi trẻ tiếp xúc với người đã mắc bệnh hoặc qua đường hô hấp. Khi bạn mắc bệnh thủy đậu, virus varicella zoster sẽ xâm nhập vào cơ thể bạn và gây ra các triệu chứng như sốt, đau nhức, phát ban nhiều nốt nước trên da. Sau khi bạn đã khỏi bệnh thủy đậu, virus sẽ không biến mất hoàn toàn khỏi cơ thể bạn, mà sẽ ẩn náu trong các tế bào thần kinh. Virus này có thể ở trạng thái ngủ yên trong nhiều năm, không gây ra bất kỳ triệu chứng nào.

Tuy nhiên, khi cơ thể bạn gặp một số yếu tố làm suy giảm hệ miễn dịch, virus sẽ tái hoạt động và gây ra bệnh zona thần kinh. Các yếu tố này có thể là do tuổi tác, stress, nhiễm HIV, hóa trị liệu, mang thai, tiêm vaccine sống,… Khi virus tái hoạt động, nó sẽ di chuyển theo dây thần kinh và gây ra các triệu chứng ở vùng da do dây thần kinh đó cung cấp. Bệnh zona thần kinh có thể xảy ra ở bất kỳ vị trí nào trên cơ thể hoặc khuôn mặt của bạn theo dây thần kinh.

Một số ví dụ về các trường hợp mắc bệnh zona thần kinh do các nguyên nhân trên là:

  • Một người phụ nữ 60 tuổi đã mắc bệnh zona ở vùng ngực sau khi tiêm vaccine sống chống viêm gan B.
  • Một người đàn ông 45 tuổi đã mắc bệnh zona ở vùng lưng sau khi phải chịu áp lực cao trong công việc.
  • Một người phụ nữ 35 tuổi đã mắc bệnh zona ở vùng mặt sau khi mang thai được 6 tháng.

2. Triệu chứng của bệnh zona thần kinh

Zona ở mặt

Bệnh zona thần kinh có thể xảy ra ở một nửa khuôn mặt của bạn theo dây thần kinh số V (thần kinh tam đa). Khi đó, bạn sẽ có các triệu chứng như:

  • Đau rát, ngứa ran, phát ban ở một bên má, trán, mũi hoặc miệng.
  • Các nốt nước trên da có thể nổ ra và để lại vết sẹo.
  • Mắt bị sưng, đỏ, chảy nước hoặc nhòe.
  • Tai bị đau, ù tai hoặc giảm thính lực.
  • Mặt bị liệt hoặc co giật ở một bên.

Nếu bạn không được điều trị sớm hoặc không đúng cách, bạn có thể gặp phải các biến chứng nguy hiểm như:

  • Viêm não: Là tình trạng viêm nhiễm ở não do virus varicella zoster gây ra. Các triệu chứng có thể là sốt cao, đau đầu, buồn nôn, nôn mửa, co giật, mất ý thức hoặc hôn mê.
  • Viêm màng não: Là tình trạng viêm nhiễm ở màng bọc não do virus varicella zoster gây ra. Các triệu chứng có thể là sốt cao, đau đầu, cứng cổ, nhạy cảm với ánh sáng hoặc tiếng ồn.
  • Viêm giác mạc: Là tình trạng viêm nhiễm ở lớp màng trong của mí mắt do virus varicella zoster gây ra. Các triệu chứng có thể là đau mắt, đỏ mắt, chảy nước mắt hoặc dịch nhầy.
  • Mù lòa: Là tình trạng mất hoặc giảm thị lực do virus varicella zoster gây tổn thương ở võng mạc, dây thần kinh thị giác hoặc não. Các triệu chứng có thể là nhìn mờ, nhìn méo mó hoặc không nhìn thấy gì.
  • Liệt nửa người: Là tình trạng không cử động được một nửa cơ thể do virus varicella zoster gây tổn thương ở não. Các triệu chứng có thể là yếu hoặc tê ở một bên cơ thể, khó nói hoặc nuốt.

60334ac1 3751 41e9 8ef4 127d3415eddf

Zona ở tai

Bệnh zona thần kinh có thể xảy ra ở vùng tai của bạn theo dây thần kinh số VII (thần kinh phản xạ). Khi đó, bạn sẽ có các triệu chứng như:

  • Đau rát, ngứa ran, phát ban ở vùng tai ngoài, lỗ tai hoặc vòm họng.
  • Các nốt nước trên da có thể nổ ra và để lại vết sẹo.
  • Tai bị đau, ù tai, giảm thính lực hoặc mất thăng bằng.
  • Mặt bị liệt hoặc co giật ở một bên.

Nếu bạn không được điều trị sớm hoặc không đúng cách, bạn có thể gặp phải các biến chứng nguy hiểm như:

  • Viêm tai giữa: Là tình trạng viêm nhiễm ở khoang tai giữa do virus varicella zoster gây ra. Các triệu chứng có thể là đau tai, chảy dịch tai, nghe kém hoặc sốt.
  • Viêm tai trong: Là tình trạng viêm nhiễm ở khoang tai trong do virus varicella zoster gây ra. Các triệu chứng có thể là đau tai, ù tai, nghe kém, chóng mặt hoặc buồn nôn.
  • Viêm não: Là tình trạng viêm nhiễm ở não do virus varicella zoster gây ra. Các triệu chứng có thể là sốt cao, đau đầu, buồn nôn, nôn mửa, co giật, mất ý thức hoặc hôn mê.
  • Viêm màng não: Là tình trạng viêm nhiễm ở màng bọc não do virus varicella zoster gây ra. Các triệu chứng có thể là sốt cao, đau đầu, cứng cổ, nhạy cảm với ánh sáng hoặc tiếng ồn.

Zona ở mắt

Bệnh zona thần kinh có thể xảy ra ở vùng mắt của bạn theo dây thần kinh số V (thần kinh tam đa). Khi đó, bạn sẽ có các triệu chứng như:

  • Đau rát, ngứa ran, phát ban ở một bên mí mắt, góc mắt hoặc trán.
  • Các nốt nước trên da có thể nổ ra và để lại vết sẹo.
  • Mắt bị sưng, đỏ, chảy nước hoặc nhòe.
  • Mắt bị nhạy cảm với ánh sáng hoặc cảm giác có gì đó rơi vào mắt.

Nếu bạn không được điều trị sớm hoặc không đúng cách, bạn có thể gặp phải các biến chứng nguy hiểm như:

  • Viêm giác mạc: Là tình trạng viêm nhiễm ở lớp màng trong của mí mắt do virus varicella zoster gây ra. Các triệu chứng có thể là đau mắt, đỏ mắt, chảy nước mắt hoặc dịch nhầy.
  • Viêm kết mạc: Là tình trạng viêm nhiễm ở lớp màng bao quanh mắt do virus varicella zoster gây ra. Các triệu chứng có thể là đau mắt, đỏ mắt, chảy dịch vàng hoặc xanh.
  • Viêm giải phẫu: Là tình trạng viêm nhiễm ở các cơ, gân và dây thần kinh liên quan đến chức năng của mắt do virus varicella zoster gây ra. Các triệu chứng có thể là đau mắt, khó nhìn xa hoặc gần, khó điều chỉnh ánh sáng hoặc khó nháy mắt.
  • Viêm võng mạc: Là tình trạng viêm nhiễm ở lớp màng nhạy sáng ở phía sau của mắt do virus varicella zoster gây ra. Các triệu chứng có thể là nhìn mờ, nhìn méo mó hoặc không nhìn thấy gì.
  • Mù lòa: Là tình trạng mất hoặc giảm thị lực do virus varicella zoster gây tổn thương ở võng mạc, dây thần kinh thị giác hoặc não. Các triệu chứng có thể là nhìn mờ, nhìn méo mó hoặc không nhìn thấy gì.

Zona ở miệng

Bệnh zona thần kinh có thể xảy ra ở vùng miệng của bạn theo dây thần kinh số V (thần kinh tam đa). Khi đó, bạn sẽ có các triệu chứng như:

  • Đau rát, ngứa ran, phát ban ở một bên môi, lưỡi, nướu hoặc họng.
  • Các nốt nước trên da có thể nổ ra và để lại vết sẹo.
  • Miệng bị khô, đau, khó nuốt hoặc nói.
  • Vị giác bị thay đổi hoặc mất.

Nếu bạn không được điều trị sớm hoặc không đúng cách, bạn có thể gặp phải các biến chứng nguy hiểm như:

  • Viêm lợi: Là tình trạng viêm nhiễm ở nướu do virus varicella zoster gây ra. Các triệu chứng có thể là nướu sưng, đỏ, chảy máu hoặc nhạy cảm.
  • Viêm họng: Là tình trạng viêm nhiễm ở họng do virus varicella zoster gây ra. Các triệu chứng có thể là đau họng, khó nuốt, ho hoặc sốt.
  • Viêm âm thanh: Là tình trạng viêm nhiễm ở thanh quản do virus varicella zoster gây ra. Các triệu chứng có thể là đau họng, khó nói, giọng nghẹn hoặc mất giọng.
  • Viêm não: Là tình trạng viêm nhiễm ở não do virus varicella zoster gây ra. Các triệu chứng có thể là sốt cao, đau đầu, buồn nôn, nôn mửa, co giật, mất ý thức hoặc hôn mê.
  • Viêm màng não: Là tình trạng viêm nhiễm ở màng bọc não do virus varicella zoster gây ra. Các triệu chứng có thể là sốt cao, đau đầu, cứng cổ, nhạy cảm với ánh sáng hoặc tiếng ồn.

c10f4c93 c7ce 477a ac00 6ba0af2124b2

3. Cách điều trị hiệu quả cho bệnh zona thần kinh

Thuốc kháng virus

Thuốc kháng virus là loại thuốc có tác dụng làm chậm tiến trình phát triển của virus varicella zoster trong cơ thể, giúp làm giảm thời gian bệnh, số lượng và kích thước của các nốt nước trên da, cũng như nguy cơ biến chứng của bệnh zona thần kinh. Các loại thuốc kháng virus thường được sử dụng để điều trị bệnh zona thần kinh là:

  • Acyclovir: Là loại thuốc kháng virus phổ biến nhất, có thể uống hoặc tiêm. Liều lượng thường là 800 mg uống 5 lần một ngày hoặc 10 mg/kg tiêm 3 lần một ngày trong vòng 7 đến 10 ngày.
  • Valacyclovir: Là loại thuốc kháng virus hiệu quả hơn acyclovir, chỉ cần uống. Liều lượng thường là 1000 mg uống 3 lần một ngày trong vòng 7 đến 10 ngày.
  • Famciclovir: Là loại thuốc kháng virus tương tự valacyclovir, chỉ cần uống. Liều lượng thường là 500 mg uống 3 lần một ngày trong vòng 7 đến 10 ngày.

Bạn nên sử dụng thuốc kháng virus càng sớm càng tốt sau khi xuất hiện các triệu chứng của bệnh zona thần kinh, tốt nhất là trong vòng 72 giờ đầu tiên, để có hiệu quả cao nhất. Bạn cũng nên tuân thủ đúng chỉ định của bác sĩ khi sử dụng thuốc kháng virus, không tự ý ngừng hoặc thay đổi liều lượng.

Các tác dụng phụ có thể xảy ra khi sử dụng thuốc kháng virus là:

  • Buồn nôn, nôn mửa, tiêu chảy hoặc đau bụng.
  • Đau đầu, chóng mặt hoặc mệt mỏi.
  • Phản ứng dị ứng như nổi mẩn, ngứa hoặc phù nề.
  • Tăng men gan hoặc suy thận.

Các loại thuốc giảm đau là loại thuốc có tác dụng làm dịu các triệu chứng đau rát và ngăn ngừa đau dây thần kinh sau zona, một biến chứng thường gặp của bệnh zona thần kinh. Các loại thuốc giảm đau thường được sử dụng để điều trị bệnh zona thần kinh là:

  • Paracetamol: Là loại thuốc giảm đau và hạ sốt phổ biến nhất, có thể uống hoặc tiêm. Liều lượng thường là 500 mg uống 4 lần một ngày hoặc 1 g tiêm 4 lần một ngày trong vòng 3 đến 5 ngày.
  • Ibuprofen: Là loại thuốc giảm đau và chống viêm, có thể uống hoặc bôi. Liều lượng thường là 200 mg uống 4 lần một ngày hoặc 5% bôi 4 lần một ngày trong vòng 3 đến 5 ngày.
  • Codein: Là loại thuốc giảm đau mạnh hơn paracetamol và ibuprofen, có thể uống hoặc tiêm. Liều lượng thường là 30 mg uống 4 lần một ngày hoặc 60 mg tiêm 4 lần một ngày trong vòng 3 đến 5 ngày.
  • Amitriptyline: Là loại thuốc kháng trầm cảm có tác dụng giảm đau dây thần kinh sau zona, chỉ cần uống. Liều lượng thường là 10 mg uống mỗi tối trong vòng 2 đến 4 tuần.

Các tác dụng phụ có thể xảy ra khi sử dụng thuốc giảm đau là:

  • Buồn nôn, nôn mửa, tiêu chảy hoặc đau bụng.
  • Đau đầu, chóng mặt, buồn ngủ hoặc rối loạn tâm trạng.
  • Phản ứng dị ứng như nổi mẩn, ngứa hoặc phù nề.
  • Tăng huyết áp, suy tim hoặc suy hô hấp.

Các loại thuốc khác có tác dụng hỗ trợ điều trị bệnh zona thần kinh bao gồm:

  • Thuốc gây tê: Là loại thuốc có tác dụng làm mất cảm giác ở vùng da bị tổn thương do bệnh zona thần kinh, giúp giảm đau và khó chịu. Các loại thuốc gây tê thường được sử dụng là lidocaine, prilocaine hoặc benzocaine. Các loại thuốc này có thể có dạng kem, xịt, miếng dán hoặc dung dịch. Bạn nên sử dụng thuốc gây tê theo chỉ định của bác sĩ và không để thuốc tiếp xúc với mắt hoặc niêm mạc.
  • Thuốc chống trầm cảm: Là loại thuốc có tác dụng làm giảm đau dây thần kinh sau zona, một biến chứng thường gặp của bệnh zona thần kinh. Các loại thuốc chống trầm cảm có thể được sử dụng là amitriptyline, nortriptyline hoặc duloxetine. Các loại thuốc này chỉ cần uống và có thể gây ra các tác dụng phụ như buồn ngủ, khô miệng hoặc tăng cân.
  • Thuốc chống co giật: Là loại thuốc có tác dụng làm giảm đau dây thần kinh sau zona, một biến chứng thường gặp của bệnh zona thần kinh. Các loại thuốc chống co giật có thể được sử dụng là gabapentin, pregabalin hoặc carbamazepine. Các loại thuốc này chỉ cần uống và có thể gây ra các tác dụng phụ như buồn ngủ, chóng mặt hoặc rối loạn tiêu hóa.

Bạn nên lưu ý một số điều khi sử dụng các loại thuốc trên để điều trị bệnh zona thần kinh, như:

  • Bạn nên sử dụng thuốc theo chỉ định của bác sĩ, không tự ý ngừng hoặc thay đổi liều lượng.
  • Bạn nên báo cho bác sĩ biết nếu bạn có bất kỳ tác dụng phụ nào khi sử dụng thuốc, để được điều chỉnh liều lượng hoặc chuyển sang loại thuốc khác.
  • Bạn nên kiểm tra tương tác thuốc với các loại thuốc khác mà bạn đang dùng, để tránh những ảnh hưởng xấu đến sức khỏe. Bạn có thể tham khảo một số trang web về tương tác thuốc, như [Drug Interactions Checker] hoặc [Medscape].
  • Bạn nên uống đủ nước và ăn uống cân bằng khi sử dụng thuốc, để giảm nguy cơ suy thận hoặc tăng men gan.
  • Bạn nên tránh lái xe, uống rượu hoặc làm những công việc đòi hỏi tập trung cao khi sử dụng thuốc, để tránh gây ra tai nạn hoặc chấn thương.

Ngoài việc sử dụng thuốc, bạn cũng nên chú ý đến các biện pháp chăm sóc da và phòng ngừa lây nhiễm khi mắc bệnh zona thần kinh, như:

  • Rửa sạch vùng da bị tổn thương bằng nước ấm và xà phòng nhẹ, lau khô nhẹ nhàng bằng khăn sạch.
  • Tránh cào, nặn hoặc làm rách các nốt nước trên da, để tránh gây nhiễm trùng hoặc để lại vết sẹo.
  • Bôi kem chống nhiễm trùng hoặc kem dưỡng ẩm lên vùng da bị tổn thương, để giảm viêm, ngứa và khô da.
  • Che chắn vùng da bị tổn thương bằng băng gạc hoặc quần áo sạch, để bảo vệ da khỏi ánh nắng mặt trời hoặc các tác nhân gây kích ứng khác.
  • Tránh tiếp xúc với những người chưa từng mắc bệnh thủy đậu hoặc có miễn dịch yếu, như trẻ em, phụ nữ mang thai, người già hoặc người bị suy giảm miễn dịch, để không lây nhiễm cho họ.

Kết luận

Bệnh zona thần kinh là một loại bệnh nhiễm trùng da do virus varicella zoster gây ra. Virus này cũng chính là nguyên nhân của bệnh thủy đậu, một căn bệnh phổ biến ở trẻ em. Sau khi bạn đã khỏi bệnh thủy đậu, virus sẽ không biến mất hoàn toàn khỏi cơ thể bạn, mà sẽ ẩn náu trong các tế bào thần kinh. Khi cơ thể bạn gặp một số yếu tố làm suy giảm hệ miễn dịch, virus sẽ tái hoạt động và gây ra bệnh zona thần kinh. Bệnh này có thể xảy ra ở bất kỳ vị trí nào trên cơ thể hoặc khuôn mặt của bạn theo dây thần kinh. Nếu không được điều trị kịp thời, bệnh zona thần kinh có thể gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm cho sức khỏe và thị lực của bạn.

Để điều trị bệnh zona thần kinh, bạn nên sử dụng các loại thuốc kháng virus, thuốc giảm đau và các loại thuốc khác có tác dụng làm giảm các triệu chứng và nguy cơ biến chứng của bệnh. Bạn nên sử dụng thuốc theo chỉ định của bác sĩ, không tự ý ngừng hoặc thay đổi liều lượng. Bạn cũng nên chú ý đến các biện pháp chăm sóc da và phòng ngừa lây nhiễm khi mắc bệnh zona thần kinh, như rửa sạch vùng da bị tổn thương, tránh cào hoặc làm rách các nốt nước trên da, bôi kem chống nhiễm trùng hoặc kem dưỡng ẩm, che chắn vùng da bị tổn thương và tránh tiếp xúc với những người có nguy cơ cao mắc bệnh.

Nếu bạn có bất kỳ triệu chứng nào của bệnh zona thần kinh, bạn nên đến bác sĩ để được chẩn đoán và điều trị chính xác. Bạn không nên tự ý dùng thuốc hoặc các phương pháp dân gian không có cơ sở khoa học. Bạn cũng nên tuân thủ đúng chỉ định của bác sĩ, chăm sóc da cẩn thận và tránh tiếp xúc với những người chưa từng mắc bệnh thủy đậu hoặc có miễn dịch yếu.

Bạn cũng có thể thích..